Jan, toen 10 jaar, kwam als enige levend uit de trein

30 april 2025, 20:26 • Aangepast 1 mei 2025, 13:15 • 3 minuten leestijd

Jan twijfelde over de postzegelwinkel of de trein.

NIJMEGEN - Op 22 februari 1944 twijfelde de toen 10-jarige Jan Wesseljansen nog tussen een postzegelalbum kopen in de stad of toch maar snel doorlopen om de trein naar huis op het station in Nijmegen te halen. Dat laatste deed hij. Het groene postzegelalbum, waar hij zijn zinnen op gezet had, moest maar wachten. Jan had toen nog geen idee hoe deze dag zijn leven zou veranderen.

Jan Wesseljansen heeft na de oorlog op school een opstel geschreven over deze dag. Dat opstel maakt nu op 91 jarige leeftijd nog steeds onderdeel uit van zijn herinneringen, die hij aan de NOS vertelt. Op dinsdag 22 februari om één uur in de middag mag Jan naar huis van school. Er zijn geen kolen meer om het warm te stoken en de kinderen worden naar huis gestuurd. Jan kiest voor een snelle reis naar huis met de trein.

Toevallig de juiste keuzes gemaakt

Als hij tegen half twee in de trein zit is er nét nog plaats op een stoeltje bij het balkon. Veilig, denkt Jan, want de trein is van staal. Onderweg naar het station had Jan de vliegtuigen al gehoord. Al snel kwam er luchtalarm en Jan hoorde een geluid, waardoor hij besloot nog door de open deur het perron terug op te springen. Er volgde een bommenregen om hem heen. Hij is terechtgekomen in het beruchte bombardement op Nijmegen.

Op 22 februari 1944 bombardeerden Amerikaanse vliegtuigen het centrum van Nijmegen, dat in die tijd werd bezet door de Duitsers. Bij dit bombardement kwamen ongeveer 800 burgers om het leven. Een groot deel van het historische centrum van Nijmegen werd vernietigd. De vliegers hadden hun belangrijkste doel in Duitsland niet bereikt en waren op de terugweg. De vliegers kozen daarbij voor een tweede gelegenheidsdoel, dat in die tijd heel gebruikelijk was. Dit moesten de sporen rond Nijmegen worden, omdat de Duitsers die gebruikten voor wapentransporten. Voor veel Nijmegenaren bleek die beslissing dus fataal.

Een paal op het perron, die het had gehouden, kwam voor Jan net op de juiste plek dat er niet van alles boven op hem terecht zou komen. Het was meteen donker om hem heen door al het stof. Jan herinnert zich het gekerm om hem heen. “Er lagen drie dode Duitsers tegen het hek aan. Ik dacht: ik moet het hek over. Toen ben ik op die lijken gaan staan en ben ik dat hek over geklommen met mijn boekentasje.”

Lopen ging niet meer goed. Jan had iets aan zijn been. Op het Nijmeegse Stationsplein zag hij de mensen op elkaar liggen. Sommige leefden nog. Er waren er bij die nog een eindje liepen en vervolgens toch dood neervielen. “De taxi’s voor het station zijn zo plat als een dubbeltje”, staat te lezen in zijn opstel.

Jan zijn ouders werden al gecondoleerd

Jan vertelt, “De bankdirecteur kwam thuis mijn vader condoleren. Die dacht dat ik dood was. Ga maar naar boven daar ligt hij”, reageerde zijn vader toen. Jan heeft weken met een wond in zijn been gezeten. De kleermaker, die met het herstel van zijn kleding aan de gang was gegaan, kwam na een aantal weken vertellen dat hij verschillende bomscherven had gevonden in de kleding. “Dan zal er in je been ook wel wat zitten”, reageerde zijn moeder toen. Hij bleek na twee maanden inderdaad nog een scherf in zijn been te hebben.

Jan bleek de enige overlevende uit de trein te zijn waar hij was uitgesprongen. De postzegelwinkel, waar hij niet naar binnen was gegaan, is die dag helemaal plat gebombardeerd. Er gaat geen dag voorbij dat Jan niet aan deze gebeurtenis in februari '44 moet denken.

3, 4 en 5 mei staan bij Omroep Gelderland in het teken van 80 jaar vrijheid. We zijn live aanwezig bij een aantal herdenkingen in Gelderland en schakelen live met de Nationale Herdenking op de Dam.

Kijk op 80jaarvrijheid.nl voor meer informatie.