Rivierengebied / Arnhem en omstreken

Loop naar de pomp!

Dorpspomp Haaften 1964
Dorpspomp Haaften 1964 © Omroep Gelderland
HAAFTEN - Het is een ongekende luxe waar we niet of nauwelijks bij stilstaan: je draait de kraan open en er komt vers en veilig drinkwater uit. Maar zo vanzelfsprekend is het niet altijd geweest.
Tot in de jaren '50 was een kwart van de Nederlandse huishoudens niet aangesloten op het waterleidingnet en moest men gebruik maken van een openbare waterpomp of pomp op het eigen erf. Zo werd de dorpskern van Groessen pas in 1954 op de waterleiding aangesloten en beschikte Haaften in die tijd nog over vier dorpspompen waar druk gebruik van werd gemaakt.

De blauwe dood

Het eerste drinkwaternet werd in 1853 aangelegd in Amsterdam. Tot die tijd kwam het water uit putten en bronnen. Met name in de grote steden vormden die putten een bron van besmettelijke ziekten zoals tyfus en cholera. Bronnen werden vaak besmet doordat er nog geen riolering was en het afvalwater gewoon op sloten en grachten werd geloosd.
Bij een grote uitbraak van cholera in 1866 stierven in Gelderland ruim veertienhonderd mensen. Men had het over 'de blauwe dood' omdat de patiënten een blauwe gelaatskleur kregen. In Zaltbommel kwam drie procent van de bevolking door cholera om het leven en in Arnhem waren er 400 doden te betreuren.

Verandering

Dat er wat moet gebeuren is duidelijk. De watervoorziening neemt een grote vlucht en er worden steeds meer waterleidingbedrijven opgericht. In Gelderland krijgen steden als Nijmegen en Arnhem een eigen waterleidingbedrijf. Maar ook een kleine gemeente als Rheden is er vroeg bij. In 1894 krijgen twee Amsterdamse ondernemers een concessie voor de exploitatie van een drinkwaterbedrijf op de Pinkenberg. Het bedrijf gaat van start met 32 aansluitingen. Als de gemeente het bedrijf in 1919 overneemt zijn er meer dan 800 aansluitingen.

In Nederland wordt per persoon per dag gemiddeld 129 liter water verbruikt. Dat gebruiken we voornamelijk voor het doorspoelen van het toilet (35 procent), om te douchen (22 procent) en om de was te doen (19 procent).

De waterleidingwet

Toch duur het nog tot 1957 voordat we een waterleidingwet krijgen. Waterleidingbedrijven werden verplicht om betrouwbaar drinkwater te leveren, er komt toezicht van de overheid en waterwingebieden worden beschermd.
Maar hoe vanzelfsprekend dat veilige drinkwater ook mag lijken: als we niets doen kan er volgens de drinkwaterbedrijven binnen enkele jaren een tekort ontstaan. Dat komt door de groei van de bevolking en verdroging. Bovendien gaat de kwaliteit van drinkwaterbronnen achteruit door vervuiling uit de industrie, de landbouw en huishoudens.

Op TV Gelderland is iedere maandag Ons Dorp te zien. In deze serie nemen we de kijker mee terug in de tijd. Deze week staat Haaften in 1964 centraal en zien we kleurrijke inwoners en markante bedrijven. Benieuwd naar de uitzending? Kijk hieronder.

Ons Dorp - Haaften 1964