Liemers / Rivierengebied

Horrorwesp rukt op, maar hem voorgoed verdrijven is onmogelijk

De Aziatische hoornaar werd in 2017 voor het eerst in Nederland gezien.
De Aziatische hoornaar werd in 2017 voor het eerst in Nederland gezien. © ANP
De Aziatische hoornaar is de laatste jaren bezig aan een opmars in Nederland. De 'horrorwesp' is erg agressief, prikken van het insect doen flink zeer en de hoornaar kan gevaarlijk zijn voor mensen die een allergie hebben voor hoornaars. Maar niet alleen voor mensen vormt het insect een bedreiging.
Imkers maken zich zorgen om hun bijen, die een geliefd maaltje vormen voor de hoornaar. De bijen vormen als het ware een lopend buffet voor de soort. Imkers dringen dan ook aan op beheersing van de soort. Twan Lucassen uit Zevenaar is imker en heeft zo'n zestien bijenvolken. De aanwezigheid van één of meerdere Aziatische hoornaars is voor hem een nachtmerrie. "Ze roven de bijen uit hun verblijfplaats, ontleden hun prooi volledig en nemen het middenstuk mee. Daar zitten de meeste eiwitten in", weet Lucassen.

Verminderde biodiversiteit

Ook Els Voorbij uit Lienden is imker. Zij deelde vrijdagavond de zorgen van Lucassen, toen beiden te gast waren in De Week van Gelderland. De hoornaar - mannetjes heten darren, vrouwtjes heten werksters - eet mieren, hommels, vliegen, vlinders, rupsen en honingbijen en zorgt daarmee voor een verminderde biodiversiteit. Voorbij, die naast imker ook voorzitter is van het Bijkersgilde (bijker is een oud-Nederlands woord voor imker) is, denkt dat haar bijen er ook van doordrongen zijn dat er gevaar dreigt, wanneer ze bezoek hebben gehad van een Aziatische hoornaar.
Els Voorbij, voorzitter van het Bijkersgilde.
Els Voorbij, voorzitter van het Bijkersgilde. © Omroep Gelderland
"Ze hebben in de gaten dat er iets loos is. Dan blijven ze veilig binnen, vliegen ze niet meer uit om eten te halen, krijgen ze stress en kunnen ze ziek worden", zegt Voorbij.
De Liendense is zelf nog geen bijen kwijtgeraakt, maar zegt te weten dat collega-imkers in Frankrijk er zwaar door gedupeerd zijn. "Er zijn streken waarin 50 procent van de bijenvolken verdwenen is door toedoen van de Aziatische hoornaar. En als er geen bijenvolken zijn, dan zijn er ook geen bestuivers en lopen de fruitteelt en andere zaken gevaar."

Uit China overgekomen

De Aziatische hoornaar is de laatste jaren opgerukt en is al in heel het land gezien, behalve in Groningen. Het insect hoort hier van nature niet thuis. Hoe is hij hier dan toch gekomen? "Er is er eentje in Frankrijk terechtgekomen, waarschijnlijk een bevruchte koningin die meereisde in een container met spullen uit China. Die heeft zich voortgeplant en dat heeft vervolgens geleid tot alles wat er nu in Europa aanwezig is", legt Voorbij uit.
Imkers zijn vaak de eersten die de hoornaar spotten, omdat het insect precies weet waar iets lekkers te halen valt. En de bijenhouders zijn bepaald niet gesteld op de ongenode gasten. Ze hebben zich er al wel bij neergelegd dat de Aziatische hoornaar zich hier heeft gevestigd. Het insect definitief verdrijven zit er niet meer in: daarvoor zijn ze nu met te veel. "Dat krijgen we niet meer voor elkaar. We moeten aan beheersing gaan doen en zorgen dat de druk zo min mogelijk toeneemt, door ze te vangen."

De eerste Aziatische hoornaar in Nederland werd gezien in 2017. Sindsdien gaat de verspreiding rap. Dat is niet zo vreemd: één nest kan vijftig tot vijfhonderd nieuwe koninginnen voortbrengen. 10 procent daarvan slaagt en sticht elders zelf een nieuw nest. Hoornaars kunnen zich bovendien 50 kilometer verplaatsen, hetgeen de verspreiding alleen maar versnelt. De eerste hoornaar in Gelderland werd in april 2022 gezien in Wijchen.