Rivierengebied

Digitale afhaalpunten, wat doet dat met de leefbaarheid?

Het breng en afhaalpunt in Varik
Het breng en afhaalpunt in Varik © Omroep Gelderland
VARIK - Even een boek lenen, eieren halen bij de boer of medicijnen ophalen. Dat kan ik steeds meer dorpen bij automaten. Blijven dorpen wel leefbaar, als er geen plekken zijn waar mensen elkaar helpen?
Bij een bibliotheekpunt kun je net als bij de gewone bieb boeken, luisterboeken en dvd's lenen en terugbrengen. Dat gaat, zoals bij het biebpunt in Varik, helemaal digitaal. Bij een digitaal afhaalpunt kun je de boeken ophalen die je vooraf online hebt gereserveerd. Je vindt in Varik dus geen boekenrekken waar je even in kunt rondneuzen en geen medewerker die je kan helpen. Daarvoor moet je naar een 'gewone' bibliotheek.
Bibliotheek Rivierenland heeft, naast de gewone bibliotheken, nu zeven van deze bibliotheekpunten in Gelderland. In Hellouw is het bibliotheekpunt gevestigd in een drogisterij, dat van Maasbommel is te vinden in een Agrishop, dat van Brakel staat in een supermarkt en het punt van Varik is te vinden in een basisschool.
Inwoners van Varik-Heesselt hebben via de De Dorpstafel zelf initiatief genomen om een bibliotheekpunt aan te vragen. De Dorpstafel is door inwoners opgezet om te zorgen dat Varik en Heesselt leefbaar blijven. "Wat de dorpstafel heeft gedaan," zegt Stan Pijls, "is van geld, dat van de gemeente west-Betuwe uit het zogeheten leefbaarheidsfonds kwam, de financiering van dit punt voor vijf jaar mogelijk te maken. Het was geld dat we over hadden."

Geen vervanging van een vestiging van de bieb

De bibliotheekpunten zijn volgens Bibliotheek Rivierenland een aanvulling op de bestaande bibliotheken. Ze zijn dus geen vervanging van een vestiging van de bieb. Gineke van Eck heeft de chique functie van Community Librarian, een biebmedewerker die zorgt voor gemeenschapsgevoel rond de bieb. "Varik had voorheen geen bieb. Nu kunnen mensen dus toch boeken lenen in het eigen dorp.
"We zijn heel blij dat dat nu hier gewoon kan," vult Stan Pijls van de dorpstafel enthousiast aan. "Dat is een geweldige winst. We moesten hiervoor naar Geldermalsen. Veel ouderen vertelden ons die bieb in Geldermalsen dat is voor ons toch wel een brug te ver. Het is tienkilometer verderop. Er is geen ov-verbinding met Geldermalsen. Voor de meeste mensen is het nu nog maar zeshonderd meter."
De bieb zorgt dat de gereserveerde boeken in het afhaalpunt liggen. De boeken worden verspreid over de afhaalpunten via de vaste logistieke service van de bibliotheken. Inwoners van Varik betalen niks extra om boeken naar hun dorp te laten brengen. Op dit moment heeft Bibliotheek Rivierenland punten in Brakel, Horssen, Vuren, Maasbommel, Beusichem, Hellouw en Nederhemert. Bij de sommige afhaalpunten is ook een leestafel met de krant van vandaag en enkele tijdschriften te vinden. Soms is er ook een gratis computer beschikbaar.
Odile Jansen ziet dat in kleine dorpen ooit vanzelfsprekende ontmoetingsplekken als een buurtwinkel of een schooltje verdwijnen. Jansen is adviseur bij Dorpshuizen en Kleine Kernen Gelderland. Toch is zij niet bang dat de komst van digitale biebpunten of afhaalautomaten bij boeren afbreuk doet aan de leefbaarheid in de dorpen.

'Biebpunten zorgen juist voor ontmoeting'

Sterker nog: vaak ontstaat rond die punten een nieuw netwerk. Jansen: “Biebpunten zijn soms in kerken, bij de buurtsuper of in een dorpshuis. Daar ontstaat extra loop. Dat zorgt juist voor ontmoeting. In Varik is het biebpunt in een schooltje. Dit punt is onbemand, dus dat is niet de beste voorwaarde voor verbinding. Maar wie weet welke oplossingen mensen ook hier bedenken waardoor er rond het punt verbinding ontstaat.”
Jansen ziet dat in dorpen de behoefte aan elkaar ontmoeten en een praatje maken heel groot is. De vrees dat allerlei digitale nieuwigheden als biebpunten slecht zijn voor de leefbaarheid in een dorp is niet terecht, zegt zij. “In de praktijk blijkt dat mensen toch de verbinding blijven zoeken. Winkels verdwijnen doordat er meer geshopt wordt via internet. Maar wat je ook ziet gebeuren is dat sommige dorpen het bezorgen van de pakketjes centraal organiseren. Alles komt op 1 punt en mensen treffen elkaar als ze hun pakketjes gaan ophalen. Dat is een prachtige en niet van tevoren te bedenken uitkomst. Een biebpunt in een kerk, dorpshuis of zoals hier in een school, kan net zo werken. Sommige mensen komen nooit in een basisschool, dorpshuis of kerk, tot ze er hun boeken kunnen halen of terugbrengen. Het verlaagt de drempel om ergens binnen te stappen.”