Achterhoek / Gelderse Vallei

Spraakcomputer volledig vergoed: Litania (19) kan haar geluk niet op

Litania Blom praat via haar spraakcomputer
Litania Blom praat via haar spraakcomputer © Omroep Gelderland
HENGELO/WAGENINGEN - Het is een doorbraak voor mensen die van zichzelf niet kunnen spreken: spraakcomputers worden in de toekomst volledig vergoed. Litania Blom uit Hengelo kan haar geluk niet op. Haar spraakcomputer is voor haar hét instrument waarmee ze contact heeft met de wereld.
"Ik heb een computer gekregen om zelf te kunnen aangeven wat ik wel of niet wil", zegt Litania via haar stemcomputer, die ze bedient met haar ogen. De woorden komen uit een luidspreker, maar zijn door Litania zelf geformuleerd. Ze kiest ze door met haar ogen woorden te kiezen op haar computerscherm. De 19-jarige Achterhoekse heeft een hersenaandoening. Ze is spastisch, kan niet spreken met haar eigen stem en zit in een rolstoel.
Kijk hoe Litania met haar computer werkt:
Litania praat via een stemcomputer

Soft- en hardware

Haar spraakcomputer is voor Litania bittere noodzaak. En ze is niet de enige. Hoeveel Nederlanders er gebruik van maken is niet bekend. Spraakcomputers zijn er in verschillende soorten en maten, afhankelijk van de behoefte van de gebruiker. De apparaten zijn ook duur, want het is allesbehalve een doorsnee tablet die in menig Gelders huishouden te vinden is.
Daarnaast moet het spraakprogramma telkens vernieuwd worden, omdat er bijvoorbeeld nieuwe woorden bijkomen. De ervaring leert dat zorgverzekeraars het apparaat en het spraakprogramma lang niet altijd vergoeden.
"Hierdoor kunnen veel mensen dit niet betalen en zijn ze genoodzaakt een crowdfunding te starten. Dit zou absoluut niet nodig moeten zijn en moet echt anders", zag de Nijmeegse GroenLinks/PvdA-politica Lisa Westerveld. Ook Maartje Radstaake uit Wageningen, die voorzitter is van de belangenvereniging ISAAC-NF, weet dat veel patiënten problemen ervaren met de vergoeding van hun broodnodige spraakcomputer. "Ik heb mensen gesproken die zeiden: als ik zonder spraakcomputer kom te zitten, dan hoeft het van mij niet meer. Ze voelen zich eenzaam. Alleen", zegt Radstaake.

Spraakcomputer vergoed

Enige tijd geleden nam bij Litania de spanning toe. Haar spraakcomputer was verouderd en de verwachting was dat het apparaat het niet lang meer zou volhouden. Ze wist niet of haar spraakcomputer in de toekomst vergoed zou worden. "Ik heb lang in onzekerheid gezeten, want deze computer is mijn eigen stem".
Die onduidelijkheid is vandaag de dag grotendeels weg. In de Tweede Kamer kwam Lisa Westerveld op voor Litania en haar lotgenoten. De volledige Kamer stemde voor een motie om de spraakcomputer volledig te vergoeden, dus de software en de hardware.
Demissionair minister Conny Helder krijgt de opdracht om zorgverzekeraars hieraan te houden. Organisaties uit de praktijk, zoals belangenvereniging ISAAC-NF, hebben de opdracht gekregen om een document op te stellen waarin duidelijk wordt welke functionaliteiten een spraakcomputer moet hebben bij welke beperking.