Arnhem en omstreken

Zorgbestuurder erkent schrijnende situatie in eigen instelling: 'Niet wat we willen'

Renny Liet en zorgbestuurder Jan-Dirk Sprokkereef.
Renny Liet en zorgbestuurder Jan-Dirk Sprokkereef. © Omroep Gelderland
ARNHEM - "Schrijnend", typeert bestuurder Jan-Dirk Sprokkereef van Siza de beelden van de omstandigheden waaronder Renny Liet in zijn eigen zorginstelling in Arnhem verblijft. Hij erkent dat het met een handvol cliënten niet goed lukt om hen te laten leven naar de minimale normen die je mag verwachten.
"Je wilt heel graag dat hij op een betere manier kan leven in een opgeruimde en hygiënische woning", stelt Sprokkereef nadat hij op verzoek van Omroep Gelderland naar de woon- en leefsituatie van Renny keek die de omroep in beeld bracht.

Renny werd geboren als drugsbaby van een heroïneverslaafde moeder. Na een turbulent leven in pleeggezinnen en meerdere zorginstellingen, verblijft hij de afgelopen jaren bij Het Dorp in Arnhem. Daar leeft hij onder totaal verwaarloosde omstandigheden. Zijn omgeving trok bij Omroep Gelderland aan de bel, als laatste hoop op verandering.

Hoofddocent gezondheidsrecht van de Erasmus Universiteit Andre Den Exter was geschokt door de 'stuitende en confronterende' beelden. De oplossing voor deze 'mensonwaardige situatie' moet volgens hem uiteindelijk vanuit de zorginstelling komen.

En dat is 'zeker niet' wat hij op de beelden terugzag, erkent de zorgbestuurder. "Dat is niet een hygiëne volgens de norm zoals wij die hier hebben. Dat is niet hoe je wilt dat iemand leeft."

'Bij handvol zoeken naar evenwicht'

Vanwege de privacy kan Sprokkereef niet te veel op de specifieke situatie van Renny ingaan. Om die reden beantwoordt hij de vragen vaak meer in algemene bewoordingen. "Van de 1200 cliënten die bij ons wonen, is er een handvol waarbij het iedere dag zoeken is naar het evenwicht tussen de eigen keuzes die cliënten maken en de normen die wij hebben", laat hij weten.
De situatie in zijn zorginstelling is niet zoals in een ziekenhuis, waar dagelijks wordt verschoond en de cliënt te gast is, verduidelijkt Sprokkereef. "Het is een eigen woning van de cliënt die wilsbekwaam is. Die kan ons zelfs de toegang tot een woning weigeren."
Binnen de instelling levert Siza natuurlijk wel de zorg en eventueel aanvullende diensten, legt Sprokkereef uit. "Maar daar zullen we samen afspraken over moeten maken."

'Lastig bij complexe problematiek'

Bij de cliënten met wie dat lastig te realiseren is, is vaak sprake van psychiatrie, verslaving of ernstige en complexe problematiek, ziet Sprokkereef. "Dan is het aan ons om met alle deskundigen aan tafel te gaan zitten om te bespreken hoe de cliënt wel de keuzes kan gaan maken om te zorgen dat zijn woning hygiënisch blijft. En ook wat Siza kan doen om daarbij te helpen."
Toch is het zeker de verantwoordelijkheid van de zorginstelling om haar aandeel te leveren in die goede zorg en ook de hygiëne, stelt Sprokkereef onomwonden. "Soms lukt het ons niet om die goede balans daarin te vinden", erkent hij. "Op het moment dat het dan na overleg met alle betrokkenen nog niet lukt om de situatie te verbeteren, is er een klachtenprocedure. Ik vind het belangrijk dat die dan benut wordt. Juist omdat het soms zo zoeken is naar dat evenwicht en wij daar ook van moeten leren."

Overleg gepland

Het multidisciplinair overleg (MDO) waar Sprokkereef naar verwijst om gezamenlijk tot een verbeterplan voor Renny te komen, staat inmiddels gepland, laat Renny zijn mentor Sissy weten. Sissy trok bij Omroep Gelderland aan de bel om de verwaarloosde situatie van Renny kenbaar en zichtbaar te maken. Het onderzoek dat de omroep daar de afgelopen maanden naar deed, heeft er in elk geval voor gezorgd dat 'ze bij Siza wakker zijn geworden', constateert Sissy. "Ik heb nog nooit zoveel genodigden voor een MDO gezien."

Conclusies al in 2019 getrokken

Toch lijkt er in het geval van Renny te weinig lering getrokken te worden de afgelopen jaren. In een rapport van expertisecentrum CCE uit 2019 wordt Renny al omschreven als een 'jongeman in nood, langzaam afglijdend naar de vergetelheid'. Zijn medische zorg en hygiëne bij Siza wordt beoordeeld als 'zwaar onder de maat'.
"Uiteindelijk is het natuurlijk aan ons om ervoor te zorgen dat een dergelijke beschrijving bij een cliënt niet de blijvende situatie is", reageert Sprokkereef. "Die verantwoordelijkheid nemen wij ook." Hij merkt daarbij op dat het bij dit soort cliënten vaak ook een beetje op en af gaat.
Renny werd geboren als heroïnebaby bij een drugsverslaafde moeder. Dat zijn problematische gedrag juist een enorme noodkreet en hulpvraag is, ziet Sprokkereef ook. "Het is ook onze plicht om dat te zien. En te zoeken naar de juiste stappen om die te verbeteren. In elk geval naar een waardig leven dat zo optimaal mogelijk is. Dat is waar mijn medewerkers zich iedere dag voor inzetten."

'Soms extreme escalaties en geweld'

Waarom dat dan kennelijk toch niet altijd lukt? "Omdat de complexiteit van een aantal cliënten zo groot is, dat er geen simpel pad naar verbetering is. Dat is dagelijks zoeken met soms extreme escalaties, extreem geweld en extreme bevuiling van een woning. Waarbij het ook de vraag is wat wij mogen bij een wilsbekwame cliënt."
Bij cliënten die zichzelf verwaarlozen en daarmee een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving, kan er worden gekeken naar een gedwongen behandeling vanuit de Wet zorg en dwang (Wzd). Die moet via de rechter. "Het bespreken van eventuele dwangmaatregelen hoort bij het zorgplan", legt Sprokkereef uit. "De lat ligt in Nederland wel heel hoog voor je die stap kunt zetten. Gedwongen zorg kan ook eigenlijk alleen maar tijdelijk zijn."

'Aan ons om dat aan te gaan'

Sprokkereef denkt wel dat hij met zijn organisatie in staat is om 'de beste maximale zorg' te geven. "We wijzen niet naar andere organisaties waar deze handvol cliënten naartoe zou moeten. Het is aan ons om dat aan te gaan."
Kijk hier naar de leefomstandigheden van Renny:
Getraumatiseerde Renny wordt verwaarloosd in zorginstelling.
Wilt u reageren op dit artikel of heeft u nog tips? Mail de verslaggever op: hveth@gld.nl