Noord-Veluwe / Achterhoek

Levend de broeibak in: Gelderse slachthuizen de fout in

Varkens tijdens transport.
Varkens tijdens transport. © ANP
EPE - Zeven Gelderse slachthuizen zijn in de afgelopen jaren de fout ingegaan. Dat blijkt uit jarenlang onderzoek van RTL Nieuws. Voor het eerst is nu per slachthuis duidelijk welke overtredingen daar de afgelopen jaren zijn geconstateerd en welke boetes de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft opgelegd. Dit zijn de Gelderse slachterijen die de fout in gingen.
De meeste boetes waren voor runder- en varkensslachterij J. Gosschalk en zonen in Epe: 19 boetes van in totaal 85.000 euro tussen 2015 en 2022. Vooral in 2021 zijn er veel boetes opgelegd. Die waren overwegend voor het onvoldoende verdoven van dieren en het gebruik van een stroomstootapparaat. Ook werden dieren geslagen. Vier keer is de boete verhoogd vanwege de ernst van de misdragingen. De laatste boete is uit februari 2022, toen een dier niet voldoende was verdoofd, weet RTL Nieuws.
Opvallend is dat er in een periode van drie jaar 15 rapporten zijn opgesteld over misstanden binnen het bedrijf. Gosschalk is inmiddels failliet en overgenomen door Fuite uit het Overijsselse Genemuiden. Dat bedrijf zegt geen commentaar te kunnen geven op de overtredingen, omdat het gebeurde voor de overname. Fuite zegt dat dierenwelzijn een topprioriteit is.
Eerder berichtte Omroep Gelderland al over misstanden in Gelders slachthuizen.

VION slachterijen

Varkensslachterij VION in Groenlo: vijf boetes van in totaal 12.500 euro: Dat betekent dat de hals van het dier niet is doorgesneden en dat het levend de broeibak van 60 graden in is gegaan en is verdronken. De broeibak is een bak met 60 graden heet water. Voor deze overtreding krijgt het bedrijf een boete van 2.500 euro opgelegd. Daarnaast krijgt het bedrijf twee keer een boete omdat twee keer zoveel varkens in een hok deed als is toegestaan.
Varkensslachterij VION in Apeldoorn: één boete ontvangen van 2500 euro. Die was omdat er te veel varkens in één hok zaten. Het bedrijf had hiervoor in 2020 al eens een waarschuwing ontvangen, maar in 2022 gebeurde het opnieuw.
VION zegt in een reactie dat ze elke bevinding aangrijpen om de processen, in goed overleg met de NVWA, te verbeteren. "Onze medewerkers worden opgeleid om continu te monitoren en te rapporteren over het welzijn van de dieren." Verder zegt het bedrijf een slim camerasysteem te hebben ontwikkeld. Met behulp van kunstmatige intelligentie zegt het voortdurend te monitoren hoe er met dieren wordt omgegaan in slachterijen.

Twee keer zoveel varkens

Varkensslachterij Agri 4+ in Lichtenvoorde: één boete van 5000 euro. Dit was voor twee overtredingen (2500 euro per stuk), geconstateerd op één dag, in 2021. De stal van de varkens was vies, ze lagen in hun eigen urine en mest. Ook hadden de dieren te weinig water. De boete is ruim een jaar na de overtreding uitgereikt, in februari 2022. Volgens Agri 4+ is deze boete op dit moment, twee jaar na dato nog steeds niet definitief. “De boete ligt onder de rechter; dus een overtreding staat niet vast", stelt het bedrijf.
Varkensslachterij Compaxo in Zevenaar: vier boetes van in totaal 10.000 euro. Die boetes stammen uit 2016 en waren vooral omdat er meerdere keren varkens levend de broeibak in waren gegaan. In 2022 constateerde een NVWA-medewerker opnieuw dat een varken dit was overkomen. En in 2022 werd vastgesteld dat er bijna twee keer zoveel varkens in een hok stonden dan is toegestaan. Voor de overtredingen uit 2022 kan RTL Nieuws niet vaststellen of daar een boete voor is opgelegd. Compaxo wilde niet reageren.
Runder- en schapenslachterij Holland Vlees Service in Dodewaard: vijf boetes van in totaal 12.500 euro. Tussen 2015 en 2022 werd drie keer vastgesteld dat dieren te lang zonder voldoende zorg en toezicht in een stal stonden. In één geval leidde dat tot verwondingen bij de runderen, omdat ze elkaar in de kleine stal aanvielen met hun hoorns. De laatste boete is van 2022, toen werd een schaap onverdoofd geslacht (halal), zonder het vereiste toezicht door de NVWA. Holland Vlees Service is inmiddels failliet en heeft niet gereageerd.

VanDrie Group

Runderslachterij Ameco (VanDrie Group) in Apeldoorn: zeven boetes heeft gekregen van in totaal 15.000 euro. Een aantal keer wordt vastgesteld dat de runderen niet goed worden verdoofd, voor ze worden geslacht. Ook blijken de medewerkers niet altijd over de juiste papieren te beschikken. De laatste boete was uit 2022, toen een vrachtwagen met dieren een uur in de brandende zon stond.
Kalverslachterij Esa (VanDrie Group) in Apeldoorn: acht boetes heeft gekregen van in totaal 22.500 euro. Tussen 2015 en 2022 ontvingen ze die onder andere voor het gebruik van een stroomstootapparaat, wat verboden is bij jonge dieren. Dit gebeurde meerdere keren waardoor één boete hiervoor werd verdubbeld. Ook werd bij kalveren aan de staart gedraaid of geslagen om ze voort te bewegen. De laatste overtreding is uit 2022. Toen was een kalf niet goed verdoofd voordat de hals werd doorgesneden. Hiervoor kan RTL Nieuws niet vaststellen of daar een boete voor is opgelegd.
VanDrie Group laat in een reactie weten aan RTL Nieuws: "Iedere tekortkoming op dierenwelzijn is er één te veel en daarom investeren wij in werkwijzen die bijdragen aan de continue monitoring en verbetering van onder andere dierenwelzijn. Wij hebben in de afgelopen twee jaar in onze vleesverwerkende bedrijven geïnvesteerd in onder andere intelligente camerasystemen. De borging van goed produceren is ons ernst."

Kamerleden willen hogere boetes

De Tweede Kamer wil dat de boetes omhooggaan voor slachthuizen die de regels voor dierenwelzijn overtreden, meldt RTL Nieuws. Die boetes zijn namelijk al sinds 2012 niet meer verhoogd en staat op 2500 euro, blijkt uit hun onderzoek. Dit terwijl in diezelfde periode verkeersboetes en andere bestuurlijke boetes wel fors omhoog zijn gegaan.
VVD, PVV, PvdA/GroenLinks en D66 vinden dat onbegrijpelijk, omdat slachthuizen nog regelmatig de fout in gaan. "Ik vraag me af of die boetes nog wel echt een afschrikwekkende functie hebben op dit moment. Daar zullen we dus naar moeten kijken", zegt VVD-Kamerlid Thom van Campen.

De onderzoeksredactie van RTL Nieuws heeft voor de informatie jarenlang moeten procederen, melden ze. Naar aanleiding van een misstand bij een Belgisch slachthuis vroeg de redactie in 2017 de inspectierapporten en boetebeschikkingen op van elk groot slachthuis in Nederland.

De NVWA weigerde om de namen van de slachthuizen te openbaren, waarop meerdere rechtszaken volgden, tot uiteindelijk de hoogste bestuursrechter, de Raad van State. Die besloot in 2023 dat de NVWA de namen van de slachthuizen en de bijbehorende rapporten en boetes moest verstrekken.

Omdat het originele verzoek ging over de periode 2015/2017, heeft RTL in april 2023 opnieuw een verzoek gedaan om ook de gegevens tot en met 2022 te krijgen. Het duurde tot eind vorig jaar voordat de NVWA in staat was om alle gegevens te leveren. Gegevens van pluimveeslachterijen vallen buiten de scope van dit onderzoek.