Arnhem en omstreken

Haaienbaby Alexa is geboren, maar hoe zit 't met haar vader?

Alexa de jonge luipaardhaai.
Alexa de jonge luipaardhaai. © Mira Meijer / Koninklijke Burgers' Zoo
ARNHEM - De geboorte van een luipaardhaai, maar zonder dat daar een vrouwtje en een mannetje voor gepaard hebben. Dat is mogelijk het geval bij Burgers' Zoo in Arnhem. Op 5 januari is daar Alexa geboren.
"Ja, we gaan er vanuit dat het een 'zij' is", zegt Sander Rosendaal. "Het is echt uniek dat ze geboren is en goed groeit. In het begin was het onzeker. Ze zwom heel instabiel en ze at niet. Dat is allemaal goed gekomen." Alexa is mogelijk een parthenogenetisch jong. Dat wil zeggen dat zeggen dat ze geen vader heeft, maar een unieke kloon is van haar moeder.
De dierentuin kweekt met de eierleggende tropische haaiensoort. In 2003 is het al eens eerder gelukt om een kleine haai te kweken via ongeslachtelijke voortplanting, maar dat jong is overleden. Maagdelijke voortplanting is een fenomeen dat vaker voorkomt bij deze soort, maar bij Burgers' is het nog nooit gelukt om zo'n jong uit te laten groeien tot een volwassen dier. "Sinds 2003 hebben we eigenlijk alleen maar eieren gehad zonder dooier."

Ei mét dooier

En daarom hebben ze het over een andere boeg gegooid. Het mannetje is regelmatig een periode afgezonderd van de twee vrouwtjes, om te kijken of dat de voortplantingsstemming kon stimuleren. En dit is schijnbaar succesvol geweest: verzorgers van de luipaardhaaien hebben in juli eieren met een dooier gevonden.
De eieren zijn op dat moment in quarantaine gegaan. Reden is dat voorkomen moest worden dat het embryo niet voortijdig zou afsterven of dat andere haaiensoorten in het verblijf de eieren zouden opeten. Het ei is nauwlettend in de gaten gehouden door het team van Burgers' Zoo. Door een lamp achter het ei te houden kon de ontwikkeling en de staat van het embryo worden gevolgd.
De baby verblijft nu in een eigen aquarium. Wanneer ze naar het grote verblijf mag is nog niet duidelijk. "We moeten eerst kijken hoe het DNA eruit ziet, of er een moeder én een vader is."

Geen vaderhaai?

Luipaardhaaien staan erom bekend dat ze zich soms kunnen voortplanten zonder geslachtsgemeenschap. Een eicel ontwikkelt zich dan zonder zaadcel tot een jonge haai.

Hierbij versmelt een eicel met een poollichaampje. Poollichaampjes worden gevormd bij de productie van eicellen, waar door middel van meiose (een proces van celdeling) vier dochtercellen elk de helft van het aantal chromosomen van de oudercel krijgen.

Drie van deze vier dochtercellen zijn poollichaampjes en niet levensvatbaar. Een jong dat afkomstig is van zogenoemde parthenogenetische voortplanting, heeft daarom een 'veel kleinere' overlevingskans, zegt de dierentuin. "Maar er zijn ook exemplaren die gewoon volwassen zijn geworden", zegt de verzorger.

Gamba, makreel en inktvissen

De verzorgers voeren de jonge baby drie keer per dag. "Gamba, makreel, inktvis en haring. Ze heeft een luxe leventje. We zorgen dat ze goed groeit, want ze moet ongeveer twee meter lang worden", aldus de dierverzorger. En dat voeren gaat prima. "Tijdens de duiken hebben we er eigenlijk nooit last van luipaardhaaien. Ze doen gewoon hun eigen ding, zolang ze maar eten krijgen."
De komst van Alexa is heel belangrijk voor het fokprogramma waar Burgers' Zoo aan deelneemt. "We hopen uiteindelijk nog uit te kunnen zetten in het wild. Het gaat heel slecht met de dieren in het wild. Het zou fijn zijn als wij daar ons steentje aan kunnen bijdragen.
Alexa wordt gewogen en gemeten.
Alexa wordt gewogen en gemeten. © Mira Meijer / Koninklijke Burgers' Zoo