Rijk van Nijmegen

Van Agt en zijn vrouw Eugenie overleden samen 'hand in hand'

Van Agt in 1979.
Van Agt in 1979. © Ronald Speijer - ANP
NIJMEGEN - Dries van Agt is afgelopen maandag overleden in zijn woonplaats Nijmegen. Hij werd in de jaren 70 de eerste CDA-premier van Nederland. Hij overleed 'hand in hand' samen met zijn vrouw Eugenie van Agt-Krekelberg (93). Het paar is in besloten kring begraven, meldt The Rights Forum.
The Rights Forum is een door Van Agt opgericht kenniscentrum op het gebied van de kwestie-Israël en de Palestijnen. Van Agts gezondheid liet al langere tijd te wensen over, vooral nadat hij in 2019 werd getroffen door een hersenbloeding, aldus het kenniscentrum. Hij en zijn vrouw waren meer dan zeventig jaar samen.

Omtzigt en Jetten

Pieter Omtzigt verwijst naar Palestina terwijl hij zich Van Agt herinnert op X. "Met het overlijden van Dries van Agt verliest Nederland een bevlogen staatsman", meldt Omtzigt. "Ook op hoge leeftijd bleef hij zijn scherpe opinies uitdragen. Hij had grote compassie met het Palestijnse volk."
D66-partijleider Rob Jetten uit Beek-Ubbergen noemt Dries van Agt "een premier die bruggen wist te slaan in economisch moeilijke tijden." Volgens Jetten zette Van Agt zich "tot op late leeftijd in voor mensenrechten". Hij wijst er in een reactie op X ook op dat de voormalig premier bevriend raakte met "zijn ideologische tegenpool Jan Terlouw".

Van Agt en Palestina

De overleden Nijmegenaar was een pleitbezorger voor Palestina, terwijl hij tijdens zijn actieve politieke loopbaan achter Israël stond. De echte ommezwaai kwam eind jaren negentig van de vorige eeuw, tekende de Volkskrant in 2011 op. Van Agt in die krant: "Dat was verrekte laat, shame on me!" Hij was op bezoek in Betlehem en hoorde daar op de universiteit hoe Palestijnse studenten werden dwarsgezeten bij de Israëlische checkpoints. Vooral het verhaal van een student die een examen miste omdat hij door soldaten werd vernederd, maakte enorme indruk.
In 2021 zegde hij zijn lidmaatschap bij het CDA op. Hij noemde de opstelling van het CDA in de Palestijnse kwestie de belangrijkste reden. Hij schreef dat hij de partij 'met zwaar gemoed' verlaat. Hij voelde zich vervreemd van de partij.

De treinkaping in De Punt

Andreas Antonius Maria (Dries) van Agt werd geboren in Geldrop. Hij was van 1977 tot 1982 minister-president van Nederland in drie achtereenvolgende kabinetten. Daarvoor was hij minister van Justitie.
Als minister had hij te maken met de treinkaping in het Drentse De Punt in 1977. De kwestie zou hem tot het einde van zijn leven achtervolgen. Van Agt gaf als minister van Justitie de opdracht tot de beëindiging van de gijzeling. Daarbij kwamen acht mensen om. De rechtbank in Den Haag oordeelde later dat de Nederlandse staat niet aansprakelijk is voor de dood van de Molukse treinkapers. Het geweld tegen de gijzelnemers was rechtmatig.

Zijn grote passie

De oud-premier van ons land had een passie voor wielrennen. Hij was in 1980 in Parijs om Joop Zoetemelk te huldigen op de Champs-Elysées als tweede Nederlander na Jan Janssen die de Tour de France wist te winnen. Na zijn tachtigste schreef hij met zijn zoon Frans van Agt het boek Op weg naar de Alpe d’Huez. De opbrengst ging naar de initiatiefnemer van de Alpe d’HuZes Peter Kapitein en zijn strijd tegen kanker.
Als kind wilde Dries graag een racefiets, maar zijn vader zag er niets in. Dat weerhield hem er niet van om op weg naar school van zijn geboorteplaats Geldrop naar Eindhoven menig snelheidsrecord te vestigen. Op zijn loodzware Fongers fietste hij naar Baskenland en terug. Na zijn pensionering maakte hij bedevaartstochten op de fiets, waaronder naar Santiago de Compostella.
Als demissionair minister van Justitie onderbrak Van Agt in 1980 tijdelijk de kabinetsformatie om het startschot te lossen bij de Ronde van Boxmeer. Koningin Beatrix riep hem op het matje, omdat hij te laat terug was op het Binnenhof. De koningin stelde Van Agt de vraag waarom hij in Boxmeer was en niet in Den Haag om een kabinet te vormen. Hierop kon hij, aldus IsGeschiedenis.nl, slechts uitbrengen: "Majesteit, dat kan ik u niet uitleggen, want hier stuiten we op het wezenlijke verschil tussen Rome en de reformatie."

Afscheid van politiek

Twee jaar later nam hij afscheid van de Nederlandse politiek. Hij werd diplomaat, onder meer in Japan. Het stak de oud-staatsman dat hij - in tegenstelling tot zijn collega's Ruud Lubbers en Wim Kok - nooit tot Minister van Staat is benoemd, een eretitel voor staatslieden die worden benoemd door het staatshoofd.

Van Agt in Gelderland

In 2018 dook het bericht op dat Van Agt voor het eerst een joint had gerookt. De oud-premier zou die gerookt hebben toen hij de Koos Zwart Award uitgereikt kreeg, een prijs voor iemand die zich uitzonderlijk heeft ingezet voor legalisering en normalisering van cannabis. Aan Omroep Gelderland meldde hij de drugs niet te hebben gerookt. "Ik wilde het altijd nog wel eens doen, maar uiteindelijk was er geen vuur en was het te druk. Het is er niet meer van gekomen."
In 2021 kwam hij in het nieuws omdat hij niet aanwezig kon zijn bij de presentatie van het proefschrift van de 84-jarige Harry Broshuis uit Groenlo over schrijver en columnist Godfried Bomans. De taxi van Van Agt kwam niet opdagen.
In 2013 liet de oud-premier zich nog interviewen door Erik van der Pol.
Interview met Oud-premier Dries van Agt
Hij zette zich ook in voor het behoud van museum Oriëntalis in Heilig-Landstichting. Zijn racefiets mocht hij de laatste jaren van zijn leven niet meer bestijgen; heupoperaties hadden hem gedwongen af te stappen.