Rivierengebied

Monumentaffaire kan schorsing of boete voor burgemeester opleveren

De burgemeester en het pand.
De burgemeester en het pand. © Omroep Gelderland
ZALTBOMMEL - Dat burgemeester Pieter van Maaren van Zaltbommel zonder toestemming de ramen en kozijnen van zijn monumentale woning verving, kan hem in het zwaarste geval een schorsing of een geldboete opleveren. Maar die boete moet hij dan wel zelf - als lid van het college van burgemeester en wethouders - opleggen.
De burgemeester heeft zijn woning, een monumentaal pand, verbouwd. Volgens de monumentencommissie mocht Van Maaren in 2020 achterzetramen plaatsen zodat het monument niet aangetast zou worden. Maar in plaats daarvan zouden er nieuwe kozijnen met dubbelglas zijn aangebracht. Daarmee heeft hij ‘willens en wetens’ de wet overtreden, zegt de commissie. Dat kan leiden tot een maximale boete van 4500 euro.

Boete voor burgemeester

Een boete kan de monumentencommissie niet opleggen, legt voorzitter Jan Vellekoop uit. "Het is een adviescommissie aan het college die de belangen afweegt of er wel of niet een vergunning wordt verleend." Is dat niet zo, dan kan er een handhavingsprocedure worden ingezet. "Dat kan weer leiden tot bestuursdwang om het pand in oorspronkelijke staat te herstellen. En het gemeentebestuur kan een boete opleggen."

'Burgemeester moet stappen zetten'

Een woordvoerder van de gemeente stelt dat het om een privékwestie van de burgemeester gaat, waardoor zij er niet uitgebreid op in kan gaan. Wel zegt ze dat hij een brief heeft ontvangen, met daarin de mogelijkheid om dingen aan te passen om alsnog een vergunning te krijgen. "De burgemeester zal stappen moeten zetten om een positief advies van de monumentencommissie te krijgen", legt zij uit.
Vellekoop geeft aan dat zijn commissie alsnog kan bekijken of de ramen en kozijnen illegaal zijn aangebracht en of die dan verwijderd moeten worden. Ook is het mogelijk dat de Rijksdienst Cultureel Erfgoed gaat beoordelen of de richtlijnen van de vergunning goed geïnterpreteerd zijn. Die conclusie wordt dan voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders. "Daarnaast kan Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) zich er over buigen, dat is de vergunningsinstantie en het controlerend orgaan."

'Slecht voor het aanzien'

Hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries van de Radboud Universiteit hekelt het feit dat de gemeenteraad van Zaltbommel in een besloten vergadering over de kwestie heeft gesproken. "Dat is slecht voor het aanzien van het openbaar bestuur." Hij pleit ervoor dat er alsnog een openbare vergadering komt: "Dat is goed voor de transparantie. Al was het maar om het vertrouwen van de bevolking terug te brengen. Een burgemeester is het uithangbord van de gemeente. En zij mogen een monumentaal pand bijvoorbeeld ook niet isoleren."

Commissaris kan burgemeester schorsen

Volgens De Vries kan Commissaris van de Koning Henri Lenferink ook ingrijpen. "Hij is de hoeder van de integriteit van de burgemeesters. Hij kan zeggen 'foei, niet meer doen', maar hij kan de burgemeester ook schorsen." Al kan daarbij wel meewegen dat de raad achter de burgemeester staat.
Zowel De Vries als Vellekoop denkt dat burgemeester Van Maaren er uiteindelijk mee wegkomt. "Hij zal goed liggen bij de raad. Maar dit is een van de mooiste plekjes van Zaltbommel. Als je daar niet op handhaaft, hoe kun je dan elders wel handhaven?", vraagt hoogleraar De Vries zich af.
Wat wel en niet mag worden verbouwd bij een monumentaal pand, hangt af van de praktische situatie, aldus Vellekoop. "Het uitgangspunt is het behoud van het bestaande. Je moet met heel goede argumenten komen om iets te mogen veranderen. Er wordt afgewogen of de nieuwe wensen dusdanig belangrijk zijn dat het verminderen van het aanzien van een monument rechtvaardigt."