Achterhoek

De dader van de moord op Rinie (12) is nooit gevonden, zo zat die zaak in elkaar

Rinie Wielheesen © Boek J.A. Blaauw 'Verdacht van moord'
GAANDEREN - Het is misschien wel de meest mysterieuze moordzaak van de Achterhoek. Wie vermoordde op een koude winteravond in februari 1970 de 12-jarige Rinie uit Gaanderen? Tot op de dag van vandaag wordt er over de moord gesproken, want de dader is nooit gepakt.
Het is 5 februari 1970 en in het Achterhoekse Gaanderen ligt de temperatuur rond het vriespunt. Rinie Wielheesen heeft getraind bij gymnastiekvereniging Prinses Beatrix. De week erna heeft ze een uitvoering. Tussen 19.15 en 19.20 uur stapt ze op haar fiets om over de Kerkstraat naar huis te rijden.
De boerderij waar Rinie woont, ligt net buiten het dorp aan de Kloosterlaan. Vanaf de gymzaal is het maar een kleine tien minuten fietsen, dus wordt Rinie rond 19.30 uur thuis verwacht. Maar het loopt anders. Op nog geen 100 meter van haar huis wordt ze met fiets en al de bosjes ingesleurd. Haar moeder zou door het raam twee fietslampen hebben gezien, die langzaam doofden.
De boerderij van de familie Wielheesen net buiten Gaanderen
De boerderij van de familie Wielheesen net buiten Gaanderen © Politie Luchtvaartdienst
Het jonge meisje wordt door de dader met haar eigen sjaal gewurgd en bruut verkracht. Rinies ongeruste ouders verlaten rond 19.45 uur de boerderij om hun dochter te zoeken. Vader Wielheesen stapt in de auto en rijdt richting het gymnastieklokaal in Gaanderen. Hij hoort dat Rinie rond 19.20 uur is vertrokken op de fiets. Hij rijdt langzaam dezelfde route terug naar huis, maar ziet en vindt niets.

Een verontrustende ontdekking

Om 20.10 uur doet hij aangifte van vermissing bij de politiepost in Gaanderen. Een buurjongen rijdt mee. Daarna wordt de zoektocht uitgebreid. Rond 21.00 uur ziet een andere buurjongen in het licht van wat autolampen een fiets liggen in de bosjes aan de Kloosterlaan. De gewaarschuwde politie vindt, samen met haar vader, het lichaam van Rinie.
De recherche van de gemeentepolitie Doetinchem start meteen een onderzoek en krijgt daarbij hulp van de rijkspolitie Hummelo en Laag Keppel. De politie start een buurtonderzoek. Een belangrijke melding komt van drie jongens, die even na Rinie dezelfde route rijden en voorbij herberg 't Onland een fietser tegenkomen. Zijn fiets rammelt en de koplamp flikkert.
De politie doet onderzoek op het plaats delict
De politie doet onderzoek op het plaats delict © Graafschapbode
Volgens vrijwilligers van Onderzoeksbureau Old Cold Cases Culemborg lijkt het onwaarschijnlijk dat de man op de rammelende fiets de moordenaar van Rinie is. De vrijwilligers kregen eind vorig jaar inzage in een politiedossier. Op basis van dat dossier maakten ze een tijdlijn en daaruit blijkt dat de man met de rammelende fiets na zijn misdaad nog een kwartier tot twintig minuten op de plaats delict zou hebben rondgehangen. Dat achten ze niet waarschijnlijk.

Chaos in politiedossier

Ook de paters van de nabijgelegen St. Willibrordusabdij liggen onder een vergrootglas. Er doen geruchten de ronde dat zij iets te maken kunnen hebben met de moord op Rinie. "Er is serieus op gerechercheerd, maar nooit sprake van geweest dat de dader uit het klooster kwam", zegt rechercheur Reuvekamp in een podcast van Eric Schuurman uit 2000 op Radio Gelderland. Reuvekamp was destijds bij de zaak betrokken. "De geruchten kwamen alleen maar op gang omdat de zaak niet werd opgelost."
Dat de dader nooit is gepakt, komt ook door chaos in het politiedossier. Tijdens het onderzoek naar de moord wordt Jan S. uit Doetinchem aangehouden voor aanranding van een jonge vrouw in Drempt. Onder grote druk van politie en justitie bekent hij de aanranding en vlak daarna ook de moord op Rinie. In het dossier van de gemeentepolitie Doetinchem is meerdere malen vastgelegd dat het verhaal van Jan niet klopt en dat zijn alibi door dertien mensen is bevestigd.
Rechercheur Reuvekamp waarschuwt de rijkspolitie tevergeefs dat hiermee de moordzaak van Rinie 'kapot' wordt gemaakt. De rijkspolitie zet de aanhouding van Jan S. door en brengt de oplossing op de moord groot in de pers. Jan S. trekt later zijn afgedwongen bekentenissen in en wordt na vijf maanden in vrijheid gesteld. Daarmee is het onderzoek terug bij af. "Er is niet goed naar mij geluisterd", aldus Reuvekamp.

'Nog lang niet vergeten'

Het grote politieonderzoek destijds heeft niet geleid naar de oplossing van de moord. Ook in de jaren daarna worden verschillende scenario's onderzocht en worden verdachten ondervraagd, maar dit leidt niet naar een dader. Ook met nieuwe technieken, zoals DNA, is de moordenaar van Rinie nooit opgespoord. Sporen en bewijsmateriaal zijn niet bewaard gebleven.
Dat de moord nog lang niet vergeten is, blijkt ook uit een vijfdelige podcast die journalist Joost Engelberts in 2021 maakte. Engelberts wilde met de podcast uitzoeken wat er precies is gebeurd. Niet om de dader op te sporen. “Voor mij was het belangrijk Rinie iets meer te maken dan alleen maar een slachtoffer”, zegt Engelberts. “Ik wilde van haar graag iets meer mens maken."
Vrijwilligers van Onderzoeksbureau Old Cold Cases Culemborg willen dit jaar nog één uiterste poging doen om de moord op te lossen, nadat er afgelopen zomer, met de vondst van een hartje op haar graf, een nieuwe ontwikkeling kwam in de zaak.