Arnhem en omstreken / Rijk van Nijmegen

Levenslang of 'levenslang' achter tralies, zó zit het

Is 'levenslang' ook echt levenslang?
Is 'levenslang' ook echt levenslang? © Omroep Gelderland
ARNHEM - Levenslang achter de tralies voor de moord op misdaadjournalist Peter R. de Vries. Dat moeten drie mannen uit het Rivierengebied, als het ligt aan het Openbaar Ministerie (OM). De rechter bepaalt of de drie ook inderdaad levenslang krijgen. Maar is levenslang in Nederland ook echt levenslang? Hoe zit dat ook alweer?
Het OM eiste deze week levenslang tegen zowel de vermoedelijke schutter, de in Tiel opgegroeide Delano G., als diens Poolse chauffeur Kamil E. uit Maurik. Ook Krystian M. uit Ochten hoorde levenslang tegen zich eisen. Hij zou de aanslag hebben georganiseerd voor een onbekende opdrachtgever. De naam van misdaadkopstuk Ridouan Taghi valt daarbij vaak.
Een levenslange gevangenisstraf was in Nederland ooit precies dat: levenslang achter slot en grendel, zonder wezenlijk uitzicht op vrijheid. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelde in 2016 dat Nederland daarmee handelde in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dat stelt dat gedetineerden altijd een reële mogelijkheid moeten hebben om ooit vrij te komen.

Advies over vrijlating

Sindsdien betekent 'levenslang' in Nederland iets anders dan levenslang, zegt de Nijmeegse strafrechtdeskundige Henny Sackers. "Het betekent dat een veroordeelde in ieder geval 25 jaar vast komt te zitten. Het Adviescollege Levenslanggestraften geeft daarna een advies over mogelijke vrijlating. Dat advies bekijkt of vrijlating een aanvaardbaar risico is voor de samenleving. Ook het belang van nabestaanden wordt daarin meegenomen."

Zwijgen

Sackers noemt het opvallend dat het OM levenslang vraagt voor drie verdachten die elk een ander aandeel zouden hebben in de moord op De Vries. Dat de verdachten er in de rechtbank vooral het zwijgen toe deden, speelt daarbij mogelijk een rol. "Maar door levenslang te eisen, mikt het OM dus in ieder geval op een gevangenisstraf van 25 jaar."

Gratie

Tijdens het uitzitten van hun straf hebben veroordeelden overigens één mogelijkheid om hun straf te verkorten. Ze kunnen gratie aanvragen, zoals de moordenaar van de Nijmeegse activist Louis Sévèke vorig jaar deed. Een rechter beoordeelt het gratieverzoek, dat vervolgens op het bordje van de minister voor Rechtsbescherming belandt. Het is daarna aan koning Willem-Alexander om uiteindelijk echt gratie te verlenen.
Sinds 2017 is drie keer met succes gratie aangevraagd. De laatste keer was afgelopen november, toen een voor doodslag veroordeelde man na bijna dertig jaar cel gratie kreeg.