Stedendriehoek

Zo werd de voortvluchtige Bretly D. opgespoord

De politie deelde deze foto van Bretly D.
De politie deelde deze foto van Bretly D. © politie
ZUTPHEN - Na een intensieve klopjacht arresteerde de politie in oktober vorig jaar de 24-jarige moordverdachte Bretly D. uit Rotterdam. Dat gebeurde na hulp van het publiek, die werd ingeroepen nadat D. in Zutphen probeerde iemand te doden. Vandaag is zijn rechtszaak begonnen.
Justitie vermoedt dat D. tijdens een date een man uit Rotterdam doodschoot en daarna zijn appartement in brand stak. Ruim een week later zou hij, nog altijd op de vlucht, in Zutphen geprobeerd hebben een man te wurgen.
Het Openbaar Ministerie (OM) loofde een beloning van 25.000 euro uit om Bretly D. te vinden. Een oproep aan burgers om in heel Nederland naar de verdachte uit te kijken had resultaat: hij werd bijna twee weken na de moord opgepakt in een Amsterdams hotel. Lang niet altijd wordt de hulp van het publiek ingeroepen tijdens een zoektocht naar een verdachte.

'Je moet steeds kiezen'

Rechercheur en leider van het Team Grootschalige Opsporing bij de Rotterdamse politie, Raymond Kolsteren, legt bij de NOS uit hoe de politie te werk gaat als een moordverdachte op de vlucht is.
"Je moet steeds kiezen tussen tactieken die je kunt inzetten", zegt Kolsteren, die in de beginfase ook betrokken was bij de zoektocht naar Bretly D. "Er bestaat geen blauwdruk van een zoektocht."

Doorlichten

Natuurlijk zijn er wel stappen die de politie altijd doorloopt, zoals het opvragen van telefoongegevens en camerabeelden in de buurt van de plaats delict. "Je kijkt of er een mogelijke verdachte te zien is en of er opvallende kentekenregistraties zijn."
Door zulk recherchewerk kwam na een paar dagen ook Bretly D. in beeld. Iemand die op 15-jarige leeftijd al eens een man neerstak tijdens een date en daarvoor werd veroordeeld tot jeugd-tbs.
Je probeert in het hoofd van de verdachte te kruipen
Zodra de politie een verdachte in het vizier heeft, wordt die zo snel mogelijk doorgelicht om te bepalen waar hij zou kunnen zijn. Wat valt op aan de verdachte? Zijn er plekken te bedenken waar hij naartoe zou kunnen gaan?
"Je probeert in het hoofd van de verdachte te kruipen", legt Kolsteren uit. Een vraag die hij zich regelmatig stelt: wat zou ik doen in zijn geval? "Het is vaak een beetje psychologie van de koude grond."

Stille sms

Binnen de politie wordt een signalement verspreid, zodat iedere agent op straat uit kan kijken naar de verdachte. Ook belangrijk: familie en vrienden onder de tap plaatsen of observeren. "Als je op de vlucht bent, heb je meestal hulp nodig", zegt Kolsteren. "Je ziet vaak dat een verdachte daarvoor iemand uit zijn sociaal netwerk benadert."
De politie kan ook bijzondere opsporingsmiddelen inzetten. Een slim trucje is bijvoorbeeld een 'stille sms' naar de verdachte om te kijken welke zendmast hij aanstraalt om zo het gebied te bepalen waar hij zich bevindt.

Identiteit bekendgemaakt na Zutphen

Een lastige vraag is wanneer de politie de identiteit van een verdachte bekendmaakt en de hulp van het publiek inroept. In de zaak-Bretly D. besloot het OM dit te doen na een tweede geweldsincident in Zutphen.
Als je iemand hebt met een vrij algemeen signalement, word je gek van de tips
"Als je besluit naar buiten te treden, wordt de zoekactie oncontroleerbaar", weet Kolsteren. "Als je iemand hebt met een vrij algemeen signalement, word je gek van de tips."
Ook over Bretly D. kwamen in korte tijd honderden tips binnen, uit heel Nederland. Al die mensen dachten hem ergens te hebben gezien. "Je moet het kaf van het koren scheiden en dat kan je overstelpen met werk."
Ook wil de politie mensen niet onnodig bang maken. "Als je zegt: er loopt een levensgevaarlijke moordenaar rond, kan dat een onveilig gevoel geven. Aan de andere kant wil je in zo'n geval juist alles op alles zetten."

Verstopt op toilet

Bij Bretly D. vonden politie en justitie een stilzwijgende zoektocht geen optie meer: hij moest zo snel mogelijk gevonden worden om meer slachtoffers te voorkomen.
Omdat de politie vermoedde dat hij met het openbaar vervoer reisde, werd gevraagd op te letten op stations. "De politie kan niet live de camera's van alle stations in Nederland volgen", verklaart Kolsteren de oproep.
Wat de politie wel kan, is camerabeelden controleren nadat iemand de verdachte denkt te hebben gezien. Zo kwam de politie erachter dat Bretly D. naar Amsterdam was gereisd. Tips dat hij rondliep in het centrum, bleken ook te kloppen. Uiteindelijk kon de politie hem oppakken nadat hij een hotel in was gevlucht en zich op het toilet had verstopt.

Touwtje

Hoe een verdachte het ook aanpakt, uiteindelijk loopt hij volgens Kolsteren een keer tegen de lamp. "Ik heb nog nooit een zaak gehad waarbij iemand spoorloos bleef. Je hebt altijd wel een touwtje waar je aan kan trekken."
Deze woensdag was in Rotterdam een eerste zitting in de zaak tegen D.

Het Openbaar Ministerie besloot het tipgeld uit te keren na hulp bij de zoektocht naar Bretly D. Het OM in Rotterdam verdeelt 25.000 euro over meerdere tipgevers in de zaak van moordverdachte Bretly D. Dat meldt de NOS.

Hoewel het OM regelmatig beloningen uitlooft, gebeurt het niet vaak dat er ook echt een gouden tip binnenkomt. In de zaak van Bretly D. zegt het OM dat meerdere mensen essentiële informatie gaven, waardoor de verdachte kon worden opgepakt. Om hoeveel tipgevers het gaat en wie welk bedrag krijgt, wil het OM in verband met de privacy niet zeggen.