Gelderse Vallei

Holocaust herdacht: Paul Hellmann zijn vader kwam nooit meer terug

Paul Hellmann en het monument met de naam van zijn vader
Paul Hellmann en het monument met de naam van zijn vader © Omroep Gelderland
EDE - Als Joods onderduikertje van 7 zag de Rottterdamse Paul Hellmann zijn vader via het tuinhekje van de Lindelaan in Ede verdwijnen. Zijn vader had hem daar gebracht om onder te duiken en ging zelf onderduiken in een boerderij verderop in Lunteren. "Ik heb hem daarna nog één keer gezien, dat was de laatste keer dat ik hem zag."
Dat vertelde de inmiddels 88-jarige Hellmann zondag, op de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust, voorafgaand aan de herdenking bij het Joods monument in Ede. Zijn vader werd gepakt, weggevoerd en kwam nooit meer terug uit vernietigingskamp Sobibór.
De zon scheen prachtig zondagmiddag in het Memorial Park aan de Vossenakker. Burgemeester René Verhulst hield een toespraak, waarna de namen van de slachtoffers op het monument allemaal werden voorgelezen, ook die van Paul zijn vader. "Deze plek is voor ons heel erg belangrijk geworden."

Kinderoren horen veel

De Joodse familie moest Rotterdam ontvluchten en kwam via meerdere tussenadressen uiteindelijk in de Gelderse Vallei terecht. De vader van Paul kwam bij een boer, en Paul bij een familie bij wie hij uiteindelijk 5 jaar zou blijven, ook nog 2,5 jaar ná de oorlog.
"Maar bij de familie waar ik verbleef, met wie we inmiddels naar Harskamp waren verhuisd, ving ik als kind een keer een gesprek op dat over mijn vader leek te gaan. En kinderoren horen veel. Er moest iets met hem zijn gebeurd."
Kijk hier naar de televisiereportage van Huibert Veth
Paul Hellmann bleef ongedeerd bij onderduikfamilie, maar zijn vader werd wel weggevoerd
Hij werd gepakt, en heeft daarna nog twee weken geleefd
En dat was ook zo. De vader van Paul was gezien door andere boeren in de omgeving van de boer in Lunteren. Hij werd opgepakt. "Daarna heeft hij nog maar twee weken geleefd", weet Paul nu. "Hij is eerst naar het politiebureau in Ede gebracht, toen naar het Huis van Bewaring in Arnhem, en van daar naar Sobibór, waar hij is vergast. Maar toen wist ik dat niet."

Nog lang gehoopt

"Na de oorlog kwamen soms toch nog mensen terug. Ik heb daar ook lang nog op gehoopt. Totdat er een briefje kwam van het Rode Kruis, met de mededeling dat hij verloren was voor de eeuwigheid."
Paul Hellmann werd herenigd met zijn moeder in Rotterdam. Maar Ede is altijd een speciale plek gebleven voor Hellmann en zijn familie, zeker ook het monument. "Particulieren hebben het initiatief genomen om het op te richten. En de banden met de familie die mij heeft opgevangen zijn heel fijn. Kijk, daar loopt de kleinzoon van de mevrouw bij wie ik woonde."
Toenadering is de enige oplossing
Over het conflict in Gaza is Hellmann duidelijk: "Verschrikkelijk. Maar echt, de énige oplossing is toenadering."