Liemers

Gewonde door politiekogel, maar wanneer mag een agent schieten?

Een Nederlandse agent loste donderdag een schot in Duitsland.
Een Nederlandse agent loste donderdag een schot in Duitsland. © Jasper Lindner / Omroep Gelderland
EMMERICH AM RHEIN - De Nederlandse politie heeft donderdag een man neergeschoten in Duitsland. De man, mogelijk een plofkraker, ontweek een politiecontrole en ging er vervolgens vandoor. Tijdens zijn vlucht werd hij geraakt door een politiekogel. Maar wanneer en hoe mogen agenten eigenlijk hun wapen gebruiken?
Als agenten schieten met letsel of de dood tot gevolg, doet de Rijksrecherche daarna altijd onderzoek. In de eerste helft van 2022 heeft die onafhankelijke opsporingsdienst acht schietincidenten in Nederland onderzocht waarbij agenten gebruik hebben gemaakt van een vuurwapen. Hierbij viel één dodelijk slachtoffer en raakten zeven mensen gewond.
Cijfers van dat hele jaar zijn er (nog) niet. De laatste jaarcijfers dateren uit 2021; toen trokken agenten liefst 21 keer hun pistool. 25 mensen raakten daardoor gewond en er vielen twee dodelijke slachtoffers.
In Gelderland heeft de politie het afgelopen jaar zeker drie keer een vuurwapen gebruikt. Twee keer als waarschuwingsschot bij een aanhouding in Zevenaar begin maart en eind november in Apeldoorn. Tijdens een achtervolging rond Nijkerk en Harderwijk schoot de politie in september op een gestolen auto, nadat de bestuurder uit alle macht probeerde te ontkomen.

Meerdere opties vóór schieten

Een agent moet vaak binnen enkele seconden bepalen welk middel hij inzet. Voor een agent naar het dienstwapen grijpt, moet hij eerst, indien mogelijk, waarschuwen. Volgens de wet moet dat ‘met een luide stem of op andere niet mis te verstane wijze’. Deze waarschuwing ‘kan zo nodig vervangen worden door een waarschuwingsschot’, zo staat in artikel 10a van de ambtsinstructie. En die moet weer op zodanige wijze worden gegeven, dat het zo min mogelijk gevaar oplevert.
Mocht dat allemaal niet helpen, dan heeft een agent behalve het dienstpistool ook nog de opties fysiek geweld, de uitschuifbare wapenstok, pepperspray, het stroomstootwapen en de politiehond. Gericht schieten mag enkel als een agent zelf of een ander persoon in levensgevaar is, of bij de aanhouding van iemand die verdacht wordt van een ernstig feit. Een agent is volgens de politie daarbij getraind om op de benen van de verdachte te schieten. De kans is dan het kleinst op blijvend letsel of de dood. Alleen in het uiterste geval richt een agent op de romp.
De Rijksrecherche toetst achteraf of het gebruik van een wapen gegaan is volgens de regels en voorwaarden. Op basis van dat onderzoek bepaalt het Openbaar Ministerie of een agent toch nog moet worden vervolgd. Tijdens het onderzoek blijft de agent gewoon in functie.
Volgens de Duitse krant Bild is de plofkraker van afgelopen donderdag gewond geraakt door de kogel van de politie. Nadat de verdachte in het ziekenhuis werd behandeld, is hij aangehouden. De twee andere voortvluchtigen waren in eerste instantie spoorloos, maar na ongeveer zes uur kon er toch iemand worden aangehouden. Of de derde verdachte inmiddels ook is aangehouden, is nog onbekend.