Arnhem en omstreken

Waarom een koranverbranding zoveel emoties oproept

De verzamelde moslims afgelopen zaterdag tegenover de politie en ME.
De verzamelde moslims afgelopen zaterdag tegenover de politie en ME. © Persbureau Heitink
ARNHEM - Waarom ligt het verbranden van de Koran zo extreem gevoelig bij sommige moslims en roept dat zoveel emoties op? Pegida-voorman Edwin Wagensveld werd afgelopen weekend met geweld van dit voornemen afgehouden. Laat een deel van de moslims daarmee zien de rechtstaat niet te respecteren? Omroep Gelderland sprak erover met verschillende Arnhemse moskeevoorzitters.
Een moslim ontleent zijn identiteit aan het geloof en de Koran, legt Mustafa Akpinar uit. "Het is een gids voor het leven. Je trekt er je lessen uit en kijkt wat de wil van God is. Als je de Koran verbrandt, voelt dat alsof wij ook verbranden. Je zegt daarmee dat wij hier niet horen. Dat roept angst op."
Geweld tegen de Koran, is gelijk aan geweld tegen moslims, betoogt Khaled Mouhouti. "Dat voelt als een bedreiging."

Afgelopen zaterdag wilde Pegida-voorman Edwin Wagensveld een Koran verbranden op het Jansplein in Arnhem. Dat deed hij als reactie op het besluit van de gemeente om onder meer hoofddoekjes voortaan toe te staan bij boa’s en omdat burgemeester Ahmed Marcouch volgens hem een ‘promotor van het islamitische geloof’ is. Tegendemonstranten uit de moslimgemeenschap verzamelden zich op datzelfde plein. Na een geweldsuitbarsting waarbij zowel Wagensveld als enkele agenten lichtgewond raakten, werd de demonstratie afgeblazen.

'Je steekt verlengstuk van God in brand'

Het is bovendien geen gewoon boek dat door een mens is geschreven, gelooft Akpinar. "Het is in 23 jaar tijd neergezonden door de engel Gabriël bij profeet Mohammed. Het is het woord van God. Het is dus een verlengstuk van hem dat in brand wordt gestoken. Als zoiets gebeurt, doet ons dat heel veel verdriet. Je voelt je gekwetst en machteloos."
"Bedenk je eens wat voor jou het meest heilige in jouw leven is", houdt Bahaeddin Budak voor. "Wellicht is dat je zoon of dochter. Probeer je eens in te leven dat iemand daar met foto's over demonstreert en allerlei ongepaste uitspraken over doet. Zou iedereen daar zo kalm op reageren?"
De Koran is voor een moslim het hoogst denkbare. Belangrijker dan een vader, moeder of dochter. Daarmee raak je een moslim dus wel.
Moskeevoorzitter Bahaeddin Budak
De Koran is het hoogste wat je kunt bedenken in het leven van een moslim, weet Budak. "Belangrijker dan een vader, moeder of dochter. Daarmee raak je een moslim dus wel. Daar komen alle denkbare negatieve gevoelens bij kijken."

Zorgvuldigheid richting Koran

Ook is het goed om te begrijpen met welke zorgvuldigheid en respect een moslim de Koran zelf behandelt, licht Akpinar toe. "Voor we die aanraken gaat daar al een traditionele wasserij aan vooraf die we 'woedoe' noemen. De Koran moet bovendien altijd boven de navel worden gedragen. Nu wordt die dus door een niet-moslim aangeraakt en ook nog eens in brand gestoken."
Mocht ik als niet-moslim een keer uit interesse de Koran willen lezen zonder met deze voorschriften rekening te houden, zal dat niet op weerstand stuiten, verzekert Akpinar. "Dan doe jij dat met heel andere intenties."

'Waren gechoqueerd'

Er was nog nooit een koranverbranding geweest in Nederland, weet Mouhouti. "We waren dus echt gechoqueerd. Het gebeurt gelukkig niet dagelijks, dus er is ook niet echt een referentiekader hoe daarmee om te gaan."
De ene persoon wordt van dat verdriet stil en in zichzelf gekeerd, de ander uit dat met geweld, ziet Akpinar. "Het is deels ook wel cultureel bepaald dat emoties door mensen uit Islamitische landen heel intens worden beleefd. Die kunnen ze op zo'n moment niet onder controle houden." Toch is het gebruik van geweld ook volgens de Islam strikt verboden, benadrukt Akpinar.

'Heat of the moment'

Door het geweld dat de tegendemonstranten afgelopen weekend gebruikten, werd het demonstratierecht ingeperkt en voorbijgegaan aan het geweldsmonopolie dat we in Nederland aan de politie hebben gegeven. Toch is het motief van de daders daarbij niet dat de rechtsstaat niet wordt gerespecteerd, meent Akpinar. "Dat is echt iets in the heat of the moment."
Als jij de overtuiging hebt dat je hier niet kunt leven, heb je de vrijheid om te emigreren of remigreren. Ik zou in geen enkel ander land willen leven, juíst vanwege de rechten en vrijheden die je hier hebt.
moskeevoorzitter Khaled Mouhouti
"Binnen elk geloof heb je extremen", vult Mouhouti aan. "Maar de Islam is juist een geloof van de middenweg. Als jij de overtuiging hebt dat je hier niet kunt leven, heb je de vrijheid om te emigreren of remigreren", maakt hij geloofsgenoten met dergelijke ideeën duidelijk. Zelf is de moskeevoorzitter trots op Nederland. "Ik ben blij dat mijn vader hier naartoe is gekomen. Ik zou in geen enkel ander land willen leven, juíst vanwege de rechten en vrijheden die je hier hebt."
De Koran en profeet Mohammed zetten vrede, veiligheid en sociale cohesie op één, ziet Budak.
Akpinar baalt dan ook vreselijk van het kleine groepje extremisten binnen zijn geloof. "Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Er hoeft maar een gek met een bom te zijn en je bent weer terug bij af." Toch ziet hij een jongere generatie moslims opkomen die wel goed in staat is om het juiste gesprek met de samenleving te voeren.

'Wetgeving boven woord van God'

"Die rellende jongeren op dat plein hebben niet gedacht boven de Nederlandse wet- en regelgeving te staan", vult Budak aan. "Verdriet en onmacht is wat dat in gang bracht. Dat zijn verder keurige Nederlanders die alle regels naleven." We moeten volgens hem ook weer niet doen alsof het niet veel vaker gebeurt dat mensen zich rondom demonstraties niet aan de wet houden. "Kijk naar de boeren met hun snelwegblokkades."
Wetgeving gaat altijd boven het woord van God, verzekert Akpinar. "In de Islam staat ook dat je naar de wetgever moet luisteren en die gehoorzamen, zolang jouw Islamitisch geloof niet in het geding is. Alleen als dus iets als bidden verboden wordt, zou ik dat toch gaan doen."

'Ook Bijbel en Tora heilige boeken'

Als je in een niet-Islamitisch land woont, heb je daar dus naar te handelen, verduidelijkt Mouhouti. De diversiteit aan geloven en culturen vindt hij juist een verrijking voor ons land. "Je bent pas een volwaardig moslim als je ook de Bijbel en Tora als heilige boeken erkent. De Koran is daarin voor ons wel het sluitstuk."
Kritiek op de Islam of de profeet is geen probleem, maken de moskeevoorzitters duidelijk. "Ik nodig Wagensveld uit voor een gesprek om alles te zeggen wat hij wil", stelt Budak. "Maar het verbranden van de Koran is iets anders dan vrijheid van meningsuiting." Budak erkent dat het aan de rechter is om daarover te oordelen.

'Ruimte om nationaal verbod te bespreken'

Wel ziet Budak dat er binnen de democratische rechtsstaat ruimte moet zijn om over grenzen te spreken. "We hebben bijvoorbeeld ook met elkaar afgesproken dat je de holocaust niet mag ontkennen. En bij de zwartepietendiscussie voelden mensen zich ook beledigd en kregen het toch voor elkaar dat uitingen van Zwarte Piet bijna niet meer mogelijk zijn." De moskeevoorzitters pleiten dan ook voor een nationaal verbod op koranverbranding of -vernietiging zoals bijvoorbeeld Denemarken heeft.
Zowel het verbranden van de Koran als het geweld dat daarbij kwam kijken zijn in de ogen van Budak niet nodig. "We hebben een samenleving nodig waarin mensen vredig met elkaar leven."