Arnhem en omstreken

Moslims recht tegenover burgemeester na koranverbranding: 'Democratie doet pijn, net als liefde'

Burgemeester Ahmed Marcouch afgelopen zaterdag op het Jansplein in gesprek met een aantal moslims.
Burgemeester Ahmed Marcouch afgelopen zaterdag op het Jansplein in gesprek met een aantal moslims. © ANP
ARNHEM - Burgemeester Ahmed Marcouch is lijnrecht tegenover de Arnhemse moslimgemeenschap komen te staan vanwege de rellen rondom de voorgenomen koranverbranding door Pegida. Moslimorganisaties komen met een statement waarin zij aangeven ruimschoots gewaarschuwd te hebben voor ongeregeldheden.
Of het voor Marcouch niet heel pijnlijk is dat juist hij als moslim nu zo in botsing komt met zijn eigen geloofsgemeenschap? "Je kunt constateren dat democratie ook pijn doet", reageert de burgervader. "Net als liefde."

'Burgemeester allerlei signalen gegeven'

Arnhemse moskeeën en islamitische organisaties zouden Marcouch een dag voor de geplande koranverbranding 'allerlei signalen hebben gegeven, onder andere vanuit berichten op sociale media, waarin werd opgeroepen om de actie te verstoren en te frustreren'.
Het zou zelfs gaan om voetbalhooligans die van plan waren richting het Jansplein te komen, licht moskeevoorzitter Mustafa Akpinar toe. Wat die daar te zoeken hadden, weet hij ook niet. "Mensen werden op allerlei manieren aangespoord tot rellen." Akpinar heeft het gevoel dat Marcouch hun signalen niet serieus nam.
De openbare orde is pas in het geding wanneer de politie mij adviseert dat de demonstratie niet veilig kan verlopen.
burgemeester Ahmed Marcouch
Het beeld dat hij duidelijke waarschuwingen heeft gehad tijdens de ontmoeting met onder meer de moslimorganisaties, herkent Marcouch niet zo. "Wij hadden ook al zorgen over de emoties en bepaalde reacties. Daar waren we op voorbereid. Dat zegt meer iets over de politie-inzet die je dan moet doen."
De veronderstelling dat de demonstratie gecanceld had moeten worden vanwege de verwachte verstoring van de openbare orde, is volgens Marcouch onjuist. "De openbare orde is pas in het geding wanneer de politie mij adviseert dat de demonstratie niet veilig kan verlopen. Dat gebeurde op het moment dat ik zaterdag de demonstratie ontbond."
Zorgen over de veiligheid zijn er bij demonstraties die heftig zijn altijd, weet Marcouch. "Maar die waren nu onvoldoende om deze te verbieden."
Dat het uiteindelijk toch tot geweld is gekomen om Wagensveld van zijn actie af te houden, betreurt Akpinar. "Dat hoort niet. Iemand trappen doe je alleen uit zelfverdediging. We hebben mensen ook opgeroepen om achteruit te gaan, maar dat heeft niet gewerkt."
Volgens Marcouch riepen sleutelfiguren uit de moslimgemeenschap juist op om niet naar de aangewezen plek op het Willemsplein te gaan.

Geweld vergoelijken?

Ook zegt universitair docent Akpinar de geweldsuitbarsting wel te snappen. "Het verbranden van ons heilige boek raakt ons in het hart. Daarmee lok je een reactie uit." Of hij het geweld daarmee niet toch een beetje vergoelijkt? "Zo is het niet bedoeld. Geweld is echt verwerpelijk."
Dat er sprake is geweest van onderschatting, kun je volgens Marcouch niet stellen. "Je kunt het verloop niet vooraf in een scenario gieten. We hebben alle opties afgewogen, maar als je met een geweldsexplosie te maken krijgt moet je die op dat moment beoordelen."

'Wellicht meer politie-inzet'

Na enige aandringen oppert Marcouch toch dat er wellicht meer politie ingezet had moeten worden of dat het plein schoon had moeten worden geveegd.
Het conflict legt ook bloot dat sommige mensen het demonstratierecht en democratie niet goed begrijpen, ziet Marcouch. "In een democratie is ruimte voor andere opvattingen. Ook voor het gif van deze man. Hoe lelijk dat ook is. De wet is daarin leidend. Volg je die niet, dan zal een rechter oordelen dat je een demonstratie alsnog toe moet laten."

'Verbieden van verbranding geen oplossing'

Eventueel de lokale regelgeving aanpassen om verbranding van bijvoorbeeld een koran te verbieden, daar ziet Marcouch uiteindelijk geen oplossing in. "Het gaat erom dat de uitingen van Wagensveld gericht zijn op het kwetsen en provoceren van moslims. Als je het verbranden verbiedt, gaat hij het misschien wel verscheuren. Hij is uit op provocatie."
Akpinar merkt daarbij op dat de Pegida-voorman eerder is veroordeeld voor groepsbelediging. Zijn voornemen om een koran te verbranden, is daar volgens hem een verlengstuk van. "Moet je een crimineel dan faciliteren in zijn acties?", vraagt hij zich af.
Bij een nieuwe aankondiging zal een nog grotere groep tegenstanders zich verenigen. De veiligheid zal dus nooit te garanderen zijn.
moskeevoorzitter Mustafa Akpinar
Toch erkent de moskeevoorzitter dat het aan de rechter is om te oordelen of ook deze actie strafbaar is vanwege groepsbelediging. Volgens Marcouch is eerder gebleken dat de rechter dat schaart onder religiekritiek en het dus niet verbiedt of bestraft.
Wagensveld heeft al aangekondigd op korte termijn terug te willen keren naar de Gelderse hoofdstad om 'het werk af te maken'. Of dat dan ook moet kunnen, mits dat onder veilige omstandigheden kan? Akpinar ziet het niet gebeuren. "Bij een nieuwe aankondiging zal een nog grotere groep tegenstanders zich verenigen. Zeker na de zelfs internationale aandacht die dit heeft gekregen. Dat wordt een kettingreactie. De veiligheid zal dus nooit te garanderen zijn."