Arnhem en omstreken

Marcouch móést koranverbranding toestaan: 'Maar ik begrijp het verdriet bij moslims'

De situatie op het Jansplein escaleerde zaterdag. Inzet: burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem.
De situatie op het Jansplein escaleerde zaterdag. Inzet: burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem. © Omroep Gelderland
ARNHEM - Burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem zegt dat hij zaterdag geen andere keus had, dan de voorgenomen verbranding van een koran in zijn stad door te laten gaan. Wel zegt hij dat de autoriteiten niet zagen aankomen dat de tegendemonstratie van de moslimgemeenschap zó hevig zou zijn. Hij keurt de manier waarop de moslimgemeenschap zich liet gelden op het Jansplein zeer af.
Deze week werd duidelijk dat voorman Edwin Wagensveld van het extreemrechtse Pegida toestemming had gekregen om zaterdag rond 14.00 uur middenin de stad een koran te verbranden. Wagensveld kondigde zijn daad aan als reactie op het besluit dat Arnhemse boa’s hoofddoekjes mogen dragen. Marcouch gaf zijn goedkeuring aan de demonstratie, omdat er wettelijk gezien niets op tegen was. Dat liep volledig uit de hand.
Herhaald bevel van de politie niet opgevolgd

'Mijn plicht als burgemeester'

"Het demonstratierecht is een belangrijke verworvenheid in onze democratie. Als het verzoek komt om te demonstreren, in dit geval door Pegida, dan doe ik als burgemeester mijn plicht om ervoor te zorgen dat zo'n demonstratie binnen de kaders van de wet goed gefaciliteerd wordt", verklaart Marcouch zijn beslissing.
Hij wist als geen ander dat Wagensveld actie grote emoties zou oproepen. Een koran is voor een moslim een heilig boek, dus raakte het de gemeenschap diep dat Marcouch het plan van Pegida toestond. De massale toestroom naar het Jansplein was een teken dat de moslimgemeenschap niet lijdzaam toe wilde zien hoe hun heilige boek zou worden verbrand. Marcouch had niet op zo'n massale toestroom gerekend.
Ik begrijp het verdriet van de moslimgemeenschap, ik begrijp het echt
Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem
"Er zijn mensen naar het Jansplein gekomen, al dan niet opgeroepen, aan wie wij hebben gevraagd zich naar het Willemsplein te verplaatsen, zodat de eerdere demonstratie kon plaatsvinden. Dat heb ik ook persoonlijk en ter plekke gedaan, en ik heb ze geattendeerd op het belang en de veiligheidsrisico's", benadrukt Marcouch.

Aanval en karatetrap naar Wagensveld

Een groot deel van de aanwezigen op het Jansplein weigerde, ook na herhaald aandringen, gehoor te geven aan het noodbevel dat de politie op last van de burgemeester uit megafoons liet klinken. Toen Pegida-voorman Wagensveld ineens uit een ME-bus stapte, om alsnog de koran te verbranden, escaleerde de situatie volledig.
Tot twee keer toe probeerde Wagensveld het heilige boek in brand te steken, maar daar slaagde hij niet in. Beide keren werd hij aangevallen door mensen die langs ME'ers wisten te komen. De overige aanwezigen gooiden vervolgens onder meer met vuurwerk, stenen, flessen en straatmeubilair naar de ME.
Kijk hier het moment terug waarop het escaleerde:
Rellen op Jansplein om koranverbranding

Niet zo voorzien

Op de vraag of hij de situatie verkeerd heeft ingeschat, antwoordt Marcouch ontkennend. Hij zegt dat hij zijn best heeft gedaan om zowel de verbranding van de Koran te faciliteren, als de tegendemonstraties die vooraf bekend waren. "De opkomst van de tegendemonstranten hadden we ingecalculeerd, maar we hadden het niet op deze manier voorzien. En ook niet dat die gewelddadig zou zijn. De mensen hadden naar een alternatieve plek kunnen gaan, maar op een gegeven moment verandert de dynamiek. En je ziet wat er dan gebeurt."
Je moet elkaar de ruimte geven om een mening uit te dragen, hoe walgelijk je die andere mening misschien ook vindt
Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem
Marcouch ziet het als zijn plicht, benadrukt hij, om een demonstratie plaats te laten vinden binnen de kaders van de wet. Dat honderden boze moslims daar niet mee akkoord gingen, was voor hem geen reden om de koranverbranding dan maar helemaal te annuleren.

Moslimgemeenschap weigerde verzoek

"Ik heb gezegd: jullie mogen een tegendemonstratie houden, maar dan een plein verderop. De gemeenschap heeft daar geen gehoor aan gegeven. Ik begrijp het verdriet van de moslimgemeenschap op het moment dat er een koran, een heilig boek, wordt verbrand. Dat begrijp ik heel goed. En ik heb de mensen ook aangeboden dat ze hun manifestatie op het Willemsplein konden voortzetten", aldus Marcouch.
Ahmed Marcouch probeert de menigte ervan te overtuigen te vertrekken van het Jansplein.
Ahmed Marcouch probeert de menigte ervan te overtuigen te vertrekken van het Jansplein. © Persbureau Heitink
"Maar in een democratie werkt het zo dat je een manifestatie kúnt doorzetten, ook als die mening je onwelgevallig is. Daarop heb ik toegezien. Het is heel triest dat er vanuit die tegendemonstranten vervolgens geweld is gebruikt. Er zijn agenten gewond geraakt, er zijn aanhoudingen verricht - en er zullen er meer volgen voor het gooien van vuurwerk, stenen en terrasmeubilair naar politieagenten."

Het verdriet blijft

Wat na zaterdag rest is verdriet, zegt de burgemeester van Arnhem. "Ik ben heel erg verdrietig om het geweld dat gebruikt is, om het feit dat mensen de aanwijzingen van de politie niet opvolgden en dat deze escalatie heeft plaatsgevonden. In een democratie heeft iedereen grondrechten, waaronder godsdienstvrijheid. Maar we hebben óók het recht om een mening of opvatting te hebben."
"En zolang die binnen de kaders van de wet wordt uitgedragen, moeten we elkaar de ruimte geven om dat te doen - hoe walgelijk je die andere mening misschien ook vindt. Maar geweld en intimidatie is uit den bozen. Daar hebben we met heel veel geduld onze inzet voor gedaan."

Marcouch: 'Voldoende oproepen geweest'

Dat die inzet niet het gewenste effect had, verandert voor Marcouch niets aan zijn beslissing. "De mensen die zich verzamelden zijn door de politie zelf uren van tevoren gevorderd om naar het Willemsplein te gaan, met het oog op de veiligheidsrisico's. En ik heb het ze óók gevraagd, net zoals ik het de sleutelfiguren in de moslimgemeenschap heb gevraagd. Maar ze hebben het allemaal geweigerd. En voordat we de ME en het noodbevel inzetten, is het nogmaals gevraagd. Velen zijn weggegaan, anderen zijn blijven hangen en hebben geweld gebruikt. Er zijn voldoende oproepen geweest."

Drie politieagenten raakten zaterdag lichtgewond bij de ongeregeldheden op het Jansplein in Arnhem. De politie geeft zaterdag te kennen dat er een onderzoek wordt gestart naar relschoppers die geweld gebruikten.