Rijk van Nijmegen

Stigma rondom hiv onverminderd groot: ‘Nog steeds beelden van stervende mensen’

Marjolein Annegarn
Marjolein Annegarn © OG
Het stigma rondom hiv-patiënten is nog altijd hardnekkig. Uit recent onderzoek in twee grote ziekenhuizen blijkt dat dat stigma onder zorgprofessionals zelfs is toegenomen. Wat dat doet met hiv-patiënten, toont fotograaf Marjolein Annegarn in een expositie die sinds deze week te zien is in het Radboudumc in Nijmegen.
Het zijn aangrijpende teksten die te zien zijn bij de foto’s van Marjolein Annegarn. Zo staat er bij eentje: “ Ik had zo graag gewild dat mijn ouders me konden omarmen en tegen mij konden zeggen: ‘We houden van je om wie je bent.’ Maar ik kan ze echt niet vertellen dat ik hiv-positief ben.” Marjolein heeft alle mensen onherkenbaar gefotografeerd omdat ze niet durven uit te komen voor hun HIV-besmetting.

'Wij ondervinden vooroordelen'

Marjolein leeft zelf al sinds 1986 met HIV en weet dus hoe het is. “Het doet heel veel dat je HIV hebt bij mensen. Wij ondervinden best veel vooroordelen en dat is niet altijd makkelijk.” Zo schrikken mensen er voor terug om een relatie te beginnen met iemand met HIV. Ook sommige werkgevers schrikken ervan terug en nemen je liever niet in dienst, zo vertelt Marjolein.
Zelfs onder zorgpersoneel leven er nog veel verouderde ideeën rondom de overdraagbaarheid van HIV. Uit recent onderzoek (2023) in twee grote ziekenhuizen in Nederland is aangetoond dat stigma onder zorgprofessionals hardnekkig blijft bestaan en zelfs toegenomen is. Dat stigma uit zich voornamelijk door een negatieve houding tegenover mensen die leven met hiv, overdreven preventieve maatregelen en angst van zorgprofessionals voor mogelijke besmetting tijdens het werk.
Foto expositie over stigma's rond HIV

Niet detecteerbaar = Niet overdraagbaar

Er leven in onze maatschappij en onder zorgprofessionals nog verouderde ideeën over overdraagbaarheid en risico’s als het gaat over hiv. Dat is echt niet meer de actuele stand van zaken, zo vertelt verpleegkundig specialist hiv-zorg Karin Grintjes. Als iemand met hiv goed behandeld wordt en de hiv-virusdeeltjes in het bloed niet meetbaar zijn, dan kan het virus niet meer worden overgedragen. Daarvoor wordt in Nederland de term N=N gehanteerd. Dat staat voor: Niet detecteerbaar (meetbaar) = Niet overdraagbaar.
Karin Grintjes: “Deze boodschap willen wij uitdragen naar bezoekers en zorgprofessionals in ons ziekenhuis.” Marjolein reageert: “Maar dat is nog steeds niet echt doorgedrongen bij het grote publiek. Die hebben nog steeds beelden van HIV in de jaren tachtig en negentig. Stervende mensen, uitgemergelde mensen.

'Hopelijk verdwijnt het stigma'

Het hiv-team, bestaande uit infectiologen en verpleegkundig specialisten, is in de week van wereld AIDS dag, 1 december, op diverse afdelingen binnen het Radboudumc in gesprek gegaan met zorgprofessionals over hiv, de actuele stand van zaken ten aanzien van behandeling en toekomstverwachtingen.
Ook heeft het team aandacht gevraagd voor bewustwording rond stigma. Karin: “Wij hopen met deze tentoonstelling het gesprek over hiv en de awareness over effecten van stigma gaande te houden.” Marjolein Annegarn hoopt dat door de foto-expositie het stigma rondom HIV-patiënten verdwijnt: “Zodat het voor ons gewoon makkelijk wordt om te zeggen: ja ik heb HIV. Net zo makkelijk als dat je zou zeggen: ik heb kanker of ik heb diabetes. En dat je dan ook de steun krijgen die je zo graag hebt als je ziek bent.”