Arnhem en omstreken / Achterhoek

Onderkoeling: wat is het en wat moet je doen?

Jongen die door het ijs is gezakt.
Jongen die door het ijs is gezakt. © ANP
ARNHEM - Het is nog koud, maar de dooi gaat de komende tijd inzetten. Dat betekent ook dat schaatsen op natuurijs steeds gevaarlijker wordt. De kans wordt groter dat je door het ijs zakt of een wak over het hoofd ziet. Het gevolg zou zomaar onderkoeling kunnen zijn. "In het water gaat dat sneller", zegt hoogleraar integratieve fysiologie Maria Hopman. Wat moet je dan doen?
Mocht je in het water vallen, dan is er nog niet gelijk reden tot paniek. Je moet er namelijk een tijdje in liggen voordat het echt gevaarlijk wordt. "Denk aan tien minuten", legt Hopman uit. Ook zijn er tal van andere factoren die meespelen: "Het hangt af van wat je aan hebt en of je in beweging blijft. Ook koelen kinderen een stuk sneller af, dus zij zijn sneller in gevaar."

Verschillende fases

Onderkoeling is niet direct levensgevaarlijk. Er zijn meerdere fases waar je doorheen gaat, voordat je op dat punt komt. Als je lichaamstemperatuur onder de 36 graden komt, begint de eerste fase: rillen en bibberen. "Dat zijn spiertrekkingen die je onbewust maakt", zegt de fysioloog. "Daardoor produceert je lichaam meer warmte. Het is je kachel die harder gaat stoken."
Mocht al dat bibberen niet werken, dan gaat je lichaam naar fase twee. "Dan gaat je motoriek achteruit. Je hebt dan bijvoorbeeld moeite met bewegen en praten. Daarna kun je buiten bewustzijn raken en als je lichaamstemperatuur onder 28 graden komt, kun je hartritmestoornissen krijgen. In het ergste geval kom je dan te overlijden."

Wat te doen?

Je moet dus wel een tijdje in het koude water dobberen, voordat het problematisch wordt. "Als je in het water valt, blijf dan vooral bewegen. Beweging produceert warmte doordat je spieren bezig zijn. En als je er eenmaal uit bent: opwarmen", zegt Hopman.
Want ook als je uit dat water bent, koelt je lichaam nog af door bijvoorbeeld natte kleren. "Dus natte kleding uit en warmte opzoeken. Dat kan door een warme douche, een warm bad, warme dekens, net wat je tot je beschikking hebt. Als iemand niet meer goed reageert, bel dan het ziekenhuis", raadt Hopman aan.