Gelderse Vallei

Dit is waarom omstanders een reanimatie filmen (en de politie daar boos om wordt)

Het filmen van een ongeluk is een menselijke reactie.
Het filmen van een ongeluk is een menselijke reactie. © ANP
EDE - De politie ziet het regelmatig gebeuren: omstanders die filmen hoe een slachtoffer wordt geholpen. Woensdagochtend was het weer raak tijdens een reanimatie op de A12. De Edese politie is boos omdat voorbijgangers het nodig vonden die ernstige situatie te filmen. Waar komt die neiging bij mensen vandaan?
Hoogleraar Mediastudies Mark Deuze legt in een interview bij NPO Radio 1 uit dat het een hele menselijke reactie op een heftige gebeurtenis is. "Je staat bij iets heftigs wat op dat moment gebeurt. Je moet wat en we leven tegenwoordig in media. De meeste mensen die filmen, doen dat omdat het een gedachteloze actie is om de telefoon uit de broekzak te trekken."

Gevaarlijk en onwenselijk

Gedachteloos of niet, de politie vindt het hinderlijk. Want niet alleen kunnen filmende verkeersdeelnemers volgens de politie zorgen voor opnieuw gevaarlijke situaties, ook is het voor de privacy van de betrokkenen 'onwenselijk.' "We vinden het erg vervelend als de medische toestand van een slachtoffer op sociale media rondgaat. We brengen liever een persoonlijk bezoek bij eventuele familieleden, dan dat zij iets op sociale media herkennen van hun dierbare", legt de politie uit.
Omstanders fotograferen een ongeluk.
Omstanders fotograferen een ongeluk. © Persbureau Heitink
Maar filmen betekent niet gelijk dat het ook gedeeld wordt op sociale media, legt Deuze uit. "De meeste mensen zijn daar helemaal niet mee bezig." Daarnaast kan filmen volgens de hoogleraar ook een positief effect hebben. "Uit onderzoek blijkt dat meer ooggetuigen, meer aanwezige camera's, de kans vergroten dat anderen gaan helpen."
En waarom de filmers zelf niet helpen, dat hangt af van de persoon. Iedereen gaat namelijk anders om met een heftige situatie, legt de hoogleraar uit. "En wat ook blijkt, is dat zoiets filmen mensen het gevoel geeft dat ze iets kunnen doen en iets kunnen bijdragen aan een verschrikkelijke situatie", vult Deuze aan.

Waarom kijken?

Waarom kijken mensen dan dat ene filmpje dat sociale media wel haalt? Dat het aan 'sensatiezucht' ligt, is een verkeerde aanname waar een onterecht oordeel aan hangt, zegt Deuze. Zo zouden mensen het kijken, omdat zij heftige dingen die anderen overkomen belangrijk vinden. En om te leren: "Dan weten we de volgende keer wat we niet moeten doen en hoe we het moeten voorkomen."

Boete

Aan de kijkers kan de politie vooralsnog weinig doen. Wel heeft de politie Ede al aangekondigd dat de veertien betrapte filmers binnenkort een boete van 389 euro op de deurmat kunnen verwachten. De politie laat weten dat dit niet vanwege het filmen van de reanimatie is, maar wel vanwege het filmen tijdens het rijden. Dat eerste is namelijk (nog) niet strafbaar.
In Duitsland is dat het wel. Maar die wet zomaar overnemen in Nederland is makkelijker gezegd dat gedaan. "Beboeten is een oplossing die past bij een hele specifieke culturele context. Wij kunnen wel zeggen 'we willen dit niet en laten we de wet van Duitsland kopiëren', maar dat past niet bij onze cultuur. Daardoor ga je het ook niet doorgevoerd krijgen. Zo snel ga je dit niet veranderen", aldus de politie.