Gelderland

Werkgevers smijten wegwerpbekers nu écht de prullenbak in

De wegwerpbeker is sinds 1 januari niet meer toegestaan.
De wegwerpbeker is sinds 1 januari niet meer toegestaan. © ANP
ARNHEM - De wegwerpbeker is sinds 1 januari niet meer toegestaan. Gelderse werkgevers gaan daar verschillend mee om. Zo nemen medewerkers van de provincie Gelderland zelf de afwasborstel ter hand, terwijl energiebedrijf Alliander bekers naar een 'wasstraat' stuurt. Een rondgang langs een hele zwik werkgevers.
Iedere dag gebruiken we in Nederland 19 miljoen wegwerpbekers en -bakjes. Die bevatten vaak plastic en worden na eenmalig gebruik weggegooid. Dat plastic komt te vaak in het milieu terecht. Nieuwe wetgeving moet daar dit jaar een stokje voor steken.
Bedrijven kunnen ervoor kiezen medewerkers zelf een mok of beker mee te laten nemen. Ingenieursbureau Arcadis doet dat. "Het liefst eentje die al in de kast staat en anders eventueel van de kringloop", aldus een woordvoerder. "Op die manier hoeven we geen nieuwe bekers te kopen. Bezoekers krijgen een tijdelijke beker te leen. Afwassen kan op kantoor, maar we moedigen collega’s ook aan om de beker mee te nemen naar huis en die dan eventueel daar in de vaatwasser te zetten."

700.000 bekers

Bij het Rijn IJssel College met vestigingen in Arnhem en Wageningen is 'Bring your own' eveneens het uitgangspunt voor studenten en docenten. "Daar besparen we 700.000 bekers op jaarbasis mee", zegt een voorlichter. "Wanneer iemand een beker vergeten is, zijn er tegen betaling herbruikbare bekers te krijgen. Voor bezoek wordt dat geregeld."
Verzekeraar Achmea moedigt medewerkers aan voortaan een eigen mok mee te nemen.

Borg

Sommige organisaties zorgen zelf voor een alternatief. In de horeca van de Radboud Universiteit worden dranken in servies geschonken, maar ook al enige tijd in herbruikbare, kunststoffen cups. De borg voor zo'n beker is 1 euro. "Deze betaal je wanneer je een drankje bestelt in de horeca of een beker haalt bij een automaat", meldt een woordvoerder. "Wanneer je de cup weer inlevert, krijg je een schone beker of munt. Met deze munt kun je ook een schone cup halen of een euro korting krijgen op andere horecaproducten."
Bij Rijkswaterstaat kreeg het personeel persoonlijke, herbruikbare bekers. En energiebedrijf Alliander werkt samen met een bedrijf dat elke dag kunststoffen bekers ophaalt, afwast en terugbrengt. "De bekers gaan naar een lokale wasstraat," laat de voorlichter weten, "zodat ze daarna weer kunnen worden gebruikt."

Handen in het sop

Niet overal wordt het afwassen uitbesteed. Personeel van de provincie Gelderland neemt de afwasborstel zelf ter hand. "Tot nu toe gebruikten we bijna 800.000 kartonnen bekers per jaar", meldt een voorlichter. "Medewerkers zijn nu zelf verantwoordelijk voor het schoonmaken van hun herbruikbare beker." Bezoekers kunnen er een lenen voor gebruik en inleveren voor het schoonmaken.

Milieu Centraal liet een onderzoek uitvoeren naar wat beter is voor het milieu, afwasbaar materiaal of een wegwerpbekertje. Daaruit bleek dat een jaar lang een afwasbare mok gebruiken, beter is voor het milieu dan elke keer een wegwerpbekertje pakken. Volgens het kenniscentrum moet je deze dan wel energiezuinig in een afwasmachine of met de hand afwassen.

Als stomend heet water de enige optie is om je beker of kopje schoon te maken, kun je beter kiezen voor wegwerpbekertjes van papier of recyclebaar plastic, stelt de stichting.

Uitzondering voor ziekenhuizen

Zorginstellingen en gesloten inrichtingen, zoals ziekenhuizen en gevangenissen, mogen - als dat nodig is vanwege de hygiëne en veiligheid - wel gebruik blijven maken van wegwerpbekers en -bakjes. Deze uitzondering geldt voor patiëntenzorg, maar niet in bezoekersrestaurants.
Personeel van Gelre Ziekenhuizen in Apeldoorn en Zutphen gebruikt eigen mokken en voor kantoorbezoekers zijn er glazen. Ook zijn er kunststoffen bekers te koop. "Soms worden wegwerpbekertjes ingezet voor patiënten of bezoekers", verklaart een woordvoerder. "Per afdeling wordt gekeken wat praktisch inpasbaar is."
Het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis moedigt mensen aan zelf een flesje drinken mee te nemen. Elk jaar belandden er anderhalf miljoen bekers bij het afval, schrijft het Nijmeegse hospitaal. In de hoop dat te verminderen kregen medewerkers eigen mokken. Voor bezoekers staan er geen koffieautomaten meer op de gangen. Zij kunnen nog terecht bij de horeca-uitspanningen, waar servies wordt gebruikt en er 'to go'-bekers van een recyclebaar soort kunststof voor een euro statiegeld beschikbaar zijn. Op verpleegafdelingen zal servies en glaswerk de norm blijven, mits dit veilig is.
Bij het Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk maken de thee- en koffieautomaten in wachtruimtes plaats voor watertappunten. Het ziekenhuis meldt dat mensen voor warme dranken in het restaurant terecht kunnen en stimuleert het meenemen van een eigen waterfles.

'Verandering kost energie'

Als je veel mensen over de vloer krijgt, kan zo'n omslag best even schakelen zijn. "Verandering kost energie en we lopen uiteraard ook tegen vragen aan", laat een woordvoerder van ziekenhuis Rijnstate in Arnhem weten. "Bezoek op een afdeling had ineens geen bekertje meer om koffie uit te drinken. Waar haal je die zo snel vandaan? En waar laat je als medewerker je mok tijdens je dienst als je geen keuken op de afdeling hebt?"
Met onder meer filmpjes en de aanwezigheid van een barista worden medewerkers van het ziekenhuis al vanaf de zomer aangemoedigd eigen mokken mee te nemen. Voor externe gasten zijn inmiddels een paar duizend duurzame bekers aangeschaft.
Ook voor de in Nijmegen gevestigde chipfabrikant NXP was het even schakelen. "We hebben alle wegwerpbekertjes opgemaakt en gebruiken vanaf december allemaal een eigen beker. In het begin was het nog wel even zoeken naar mokken voor bezoekers, maar nu gaat het allemaal goed. We hebben inmiddels ook een mokkenmuur bij de receptie. Daar kunnen mensen een mok pakken als ze er zelf een vergeten zijn."

Maar beperkt handhaven

Wanneer een consument bij bijvoorbeeld een koffiepunt niet kiest voor een herbruikbaar alternatief, dan mag het wegwerpmateriaal niet gratis worden meegenomen. Later in 2024 worden de regels door het ministerie opnieuw bekeken. De Inspectie Leefomgeving en Transport zal tot die tijd slechts deels handhaven.