Gelderse Vallei / Achterhoek

Weinig toezicht en steeds meer leegstand: platteland in trek bij drugscriminelen

Een drugslab in een container.
Een drugslab in een container. © Persbureau Heitink
BARNEVELD/DREMPT - Van opgerolde drugslabs in Millingen en Wezep tot dumpingen van drugsafval in Vragender en Zelhem: ook dit jaar lieten criminelen hun sporen na in het buitengebied. Met veel ruimte, weinig toezicht en steeds meer leegstaande gebouwen om drugslabs of hennepteelt in onder te brengen is het platteland een walhalla voor de onderwereld.
LTO Noord, de organisatie voor boeren en tuinders in onder meer Gelderland, krijgt signalen dat hun leden gevraagd wordt leegstaande schuren te verhuren. En het kan lastig zijn om nee te zeggen.

Afpersing

Er wordt soms flinke druk uitgeoefend. "Wat we bijvoorbeeld horen: tussen landbouwgewassen wordt roestvrijstaal aluminium opgehangen, dat niet gedetecteerd kan worden door machines. Dan hebben criminelen het hele veld volgehangen om schuren beschikbaar te krijgen voor hun activiteiten", vertelt Paul van der Weiden van Platform Veilig Ondernemen Oost-Nederland.
Verder worden loodgieters en electriciens benaderd om zaken aan te leggen voor hennepteelt. "Daar zit een circuit van afpersing omheen. En heb je eenmaal ja gezegd tegen een klusje, dan zit je in die wereld." Ook voor schuureigenaren die onbewust in zee blijken te zijn gegaan met de criminele sector, is het moeilijk om hieruit te komen.
Er zijn geen cijfers, maar de meeste boeren lijken een huurvoorstel af te wijzen. Wel is volgens LTO Noord ondermijning - criminelen die gebruikmaken van legale bedrijven en diensten - een steeds groter probleem. Agrariërs herkennen niet altijd signalen dat ze hiermee te maken hebben. Sinds deze maand kunnen ze met hun zorgen en vragen terecht bij een vertrouwenspersoon van de boerenbelangenorganisatie. Ze hoeven dan niet naar de politie, voor velen een grote stap.

'Niet mee bemoeien'

Omwonenden die verdachte activiteiten zien, schakelen evenmin snel de politie in. In mei 2020 werd in het Achterhoekse Achter-Drempt een groot crystal methlab opgerold. De hoofdverdachte kreeg vorige maand bijna vijftien jaar cel. "Dan blijkt dat de buurt altijd wel wat heeft gezien, maar de connectie niet legde of aan de keukentafel heeft besproken dat ze er niets mee gaan doen", zegt Van der Weiden. "Mensen willen zich er niet mee bemoeien, geen klikspaan zijn of het risico lopen als aangever bekend komen te staan."
Als informatie anoniem kan worden doorgegeven, is de drempel lager. Mitchell van de Velde van Meld Misdaad Anoniem M.: "Wekelijks krijgen we tientallen meldingen van drugscriminaliteit- en productie in het buitengebied. Mede dankzij die tips kan de politie drugslabs oprollen."
Criminaliteit op het platteland

Slopen

Vanzelfsprekend zitten gemeenten niet te wachten op drugsactiviteiten op hun grondgebied. Zo zegt burgemeester Jacco van der Tak van Barneveld: "Ondermijning aanpakken lukt niet alleen. We moeten goed samenwerken met de politie, het Openbaar Ministerie, maatschappelijke organisaties en de gebruikers van het buitengebied." Die gebruikers zijn door gemeente en andere partijen geïnformeerd hoe criminele activiteiten te herkennen en wat daarmee te doen.
Verder is er een rol weggelegd voor provincie en landelijke overheid. Er wordt steeds meer leegstand verwacht, omdat boeren stoppen vanwege bijvoorbeeld stikstofregels of omdat ze geen opvolger kunnen vinden. Paul van der Weiden vindt dat je gebouwen desnoods kunt slopen voordat er een nieuwe bestemming is. "Laat je dat als overheid zes tot acht jaar leegstaan, voordat er een bestemmingsplanwijziging is doorgevoerd ? Of wil je sneller doorpakken en voorkomen dat hennepteelt of een crystal methlab er in komt te zitten ?"