Rijk van Nijmegen

Afghaanse Sonia (30) liet alles achter: 'In Nijmegen voel ik me thuis'

Sonia groeide op onder het Taliban-regime
Sonia groeide op onder het Taliban-regime © Omroep Gelderland
BERG EN DAL - Razendsnel werd er twee jaar geleden een noodopvang opgetuigd voor Afghaanse vluchtelingen in Heumensoord, vlak bij Nijmegen. In het tentenkamp vonden zo'n 1000 Afghanen onderdak. Sonia Azatyar (30) arriveerde als één van de eerste evacués. "In een ogenblik was alles anders."
Nadat de Taliban de macht overnam in Afghanistan, evacueerde Nederland in augustus 2021 ruim 2000 Afghanen die gewerkt hebben voor of met Nederlanders. Zij waren bijvoorbeeld tolk voor militairen, hielpen journalisten of waren medewerker van de ambassade in Kaboel.

Tweede thuis

"Twee jaar en twee maanden", telt Sonia als haar gevraagd wordt hoe lang ze inmiddels in Gelderland is. Ze zit te studeren in de bibliotheek in het centrum van Nijmegen, haar tweede thuis.
"Ik heb veel minder contact met mijn familie, en thuis kan ik me dan soms eenzaam voelen. Hier zijn altijd mensen, dan heb ik dat eenzame gevoel niet. Ik schrijf hier veel, het helpt me om mijn pijn te verliezen en anderen duidelijk te maken hoe ik me voel", klinkt het.
De Afghaanse werkte als journalist met buitenlanders en probeerde met de High Council for National Reconsciliation te zorgen voor vrede in Afghanistan. "Iedereen die had gewerkt met buitenlanders, in het bijzonder vrouwen, waren in gevaar toen de Taliban de macht overnam. Ze maken hen dood met verschillende smoesjes."

De vlucht

Via haar buitenlandse contacten krijgt ze de optie om in 2021 mee te gaan met een evacuatievliegtuig naar Nederland. Binnen een uur moet ze beslissen. Vol van twijfel en zorgen stapt ze na een helse tocht in het vliegtuig. Weg van haar moeder, haar vier broers en vier zussen in de Panjshir Vallei. "De pijn die dat doet kan ik niet uitleggen", benadrukt ze.
De betekenis van haar leven was familie. "Maar ik had geen keuze. Als ik zou blijven zou ik mijn familie ook in gevaar brengen." De eerste vier dagen in de bossen van Heumensoord heeft ze spijt. "Toen ben ik vrijwilligerswerk gaan doen en dat veranderde veel voor mij, zo waren mijn gedachten wat minder aanwezig."

Het Taliban-regime

Toch is ze met haar hoofd continu bij haar familie, omdat ze weet wat hen te wachten staat. "Toen ik klein was, was de Taliban ook aan de macht. Als je naar de markt ging hingen er dode mensen op het plein. Een nachtmerrie voor mij als klein meisje."
Na het sluiten van de noodopvang krijgt Sonia een huis toegewezen in Berg en Dal. Het contrast om opeens alleen thuis te zijn is groot. "Ik was nooit twee uur met mezelf in Afghanistan, we woonden met vijftien mensen samen. Het eerste jaar was heel moeilijk, ook om te zoeken naar hoe ik mijn eigen leven kan leiden hier."

'Goed meisje kan alleen ademen'

Haar gevoelens en ervaringen schrijft Sonia op. "Zo kan ik het voor mezelf een stukje lichter maken. En mijn verhaal is niet alleen mijn verhaal, het is het verhaal van heel veel vluchtelingen. Het kan helpen om elkaar beter te leren begrijpen."
Toen in 2001 de Amerikanen in Afghanistan kwamen mocht Sonia naar school. Ze ging naar de meisjesschool, en later naar de universiteit. Onder het huidige Taliban-regime kan een vrouw niet zonder man naar buiten, laat staan dat ze kan gaan studeren. "Een goed meisje is een meisje dat alleen kan ademen", zegt de Afghaanse.
Het westerse, vrije leven, dat ze nu leidt staat in schril contrast met dat van haar familie in Afghanistan. "Door de vijftig jaar oorlog kunnen veel meisjes en vrouwen niet schrijven. Hun verhalen zitten nog in hun hart, maar ze kunnen zich niet uiten."

Een nieuw leven

Met veel inspanningen lukt het Sonia om haar moeder, jongste broertje en zusje van Pakistan in 2022 naar Frankrijk te laten reizen. Eindelijk heeft ze familie in de buurt. Maar haar blijdschap wordt al snel overschaduwd door een bericht uit Afghanistan. "We hoorden dat mijn oudste broer door de Taliban is vermoord."
Haar gedachten maken weer overuren. Het doen van vrijwilligerswerk bij het Rode Kruis en het COA zorgen voor wat verlichting. "Dat maakt me blij, dat ik nog nuttig kan zijn." Ook heeft ze nog steeds veel contact met Nijmegenaren die al vanaf het begin te hulp zijn geschoten. "Zij laten me voelen dat ik hier welkom ben."
Bekijk hier het verhaal van Sonia:
Sonia vluchtte uit Afghanistan

Dit verhaal is gemaakt in het kader van Expeditie Nederland, iedere maandagavond om 18.30 uur te zien op NPO2. In deze aflevering ging het vluchtelingen in Nederland.