Gelderse Vallei / Noord-Veluwe

Hoe je een spookrijder kunt stoppen en waarom dat zo lastig is

Verbodsborden langs op- en afritten van autosnelwegen moeten spookrijders afschrikken, zoals hier langs de A12 bij Duiven.
Verbodsborden langs op- en afritten van autosnelwegen moeten spookrijders afschrikken, zoals hier langs de A12 bij Duiven. © ANP
HOEVELAKEN - Het drama bij Hoevelaken met twee dode meisjes door een spookrijder (die zelf ook omkwam) en twee ernstig gewonde ouders in het ziekenhuis roept enkele dagen later nog steeds veel vragen op. Hoe kunnen spookrijders met alle waarschuwingen aan het begin van op- en afritten nog steeds in de fout gaan? En hoe stel je vast of een veroorzaker mogelijk onder invloed van alcohol en/of drugs was als die persoon zelf niet meer leeft?
Koos Spee is voormalig landelijk verkeersofficier van justitie. Zijn antwoord is ontnuchterend: "Je mag bloed van een dode afnemen, maar je mag het niet gebruiken. Een dode is geen verdachte meer. Ik heb het in mijn tijd bepleit om dat toch wettelijk mogelijk te maken, maar het kwam er nooit door."
Vereniging Verkeersslachtoffers roept al jaren dat onderzoek naar het gebruik van verdovende middelen en alcohol bij dode verkeersslachtoffers wettelijk moet worden toegestaan. “De politiek doet niks”, zegt bestuurslid Hans van Maanen. "We lopen hier al jaren tegen te ketteren."
Per dag komen twee mensen niet thuis
Hans van Maanen, Vereniging Verkeersslachtoffers
De status quo is vooral 'uit piëteit met de nabestaanden'. Van Maanen noemt dit onverteerbaar: "Per dag komen gewoon twee mensen niet thuis na een verkeersongeluk. Je moet er alles aan doen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dus moet je ook weten of een veroorzaker onder invloed was."
Bloedonderzoek bij omgekomen verkeersdeelnemers kan handig zijn, vindt oud-verkeersofficier Spee nog altijd. "Stel, je hebt een dodelijk ongeluk met een automobilist en een fietser, waarbij de fietser is overleden. De automobilist moet zijn onschuld bewijzen en die zegt: 'ik reed heel voorzichtig en de fietser slingerde heel erg en leek wel dronken'. Dan kun je dat alleen controleren met een bloedproef."
De verkeersexperts bij de politie zullen het in het onderzoek rond 'Hoevelaken' moeten doen met getuigen, stille getuigen (remsporen, onderdelen) en beelden van dashcams, legt Spee uit. “De ouders van de twee kinderen liggen in zorgwekkende, maar stabiele toestand in het ziekenhuis. Ze kunnen mogelijk later vertellen wat er is gebeurd. Vroeger was de gedachte: de veroorzaker is overleden dus we hebben geen zaak. Dit is zo'n triest ongeval, je wilt dan de onderste steen boven hebben."

Detectielussen

Wegen zitten tegenwoordig bomvol sensoren: detectielussen regelen verkeerslichten, registreren gladheid, de snelheid van auto's. Met bijvoorbeeld beweegbare snufjes zou je toch ook spookrijders moeten kunnen tegenhouden, naast de verbodsborden langs op- en afritten.
“Ja, dat kan”, zegt een medewerker van beveiligingsbedrijf Bavak in Noordwijk, gespecialiseerd in zulke technieken. “Zulke constructies zie je onder meer bij autoverhuurbedrijven en in parkeergarages. Rijd je de verkeerde kant op, dan ga je over messcherpe tanden en sta je opeens stil met vier lekke banden. En wie goed rijdt, gaat gewoon over de platte constructie.”
Voormalig verkeersofficier Spee is er geen voorstander van: "Veel spookrijongelukken zijn er gelukkig niet. We hebben ontiegelijk veel op- en afritten waar al inrijverbodsborden staan. Wil je miljoenen investeren in een beweegbare constructie bij al die op- en afritten voor spookrijders?"
Voormalig landelijk verkeersofficier Koos Spee.
Voormalig landelijk verkeersofficier Koos Spee. © ANP (archief)
Bedenkingen zijn er ook bij het bedrijf in Noordwijk. "Er nog iets als aansprakelijkheid", zegt de woordvoerder van Bavak. "Stel, er loopt daar iemand en die komt ter hoogte van zo'n installatie ten val. Die kan zich door de tanden die dan omhoogkomen lelijk verwonden."
Een betere oplossing, zegt hij, is een matrixbord. "Nadat je een sensor bent gepasseerd licht een matrixbord op met de tekst dat je onmiddellijk moet stoppen."

Een zwarte doos in de auto

Vliegtuigen beschikken over een zwarte doos. Na een ongeluk kan de oorzaak in veel gevallen alleen worden opgehelderd door de gegevens uit deze vluchtgegevensrecorder. Vanaf juli volgend jaar is een dergelijk systeem ook verplicht in nieuwe auto's in de Europese Unie.
Deze Event Data Recorder (EDR) registreert allerlei rijgegevens en die worden alleen opgeslagen wanneer sprake is van een ongeluk en dan ook alleen de laatste seconden voor en na. Veel auto's die rondrijden hebben al een EDR-systeem.
Het Verbond van Verzekeraars wil dat de politie vaker dan nu gebeurt data uit een EDR gebruikt bij een onderzoek na een ongeluk. “Nu nog achterhaalt de politie oorzaken van verkeersongelukken via tijdrovende analyses en getuigenverklaringen”, meldt het verbond op zijn site.

Branche wil ook EDR

Ook brancheorganisatie voor de autohandel Bovag is voor het uitlezen van EDR. "Fabrikanten doen moeilijk om data van hun auto's beschikbaar te stellen, omdat ze vinden dat het hun eigendom is", zegt een woordvoerder.
“Die fabrikanten willen niet dat hun klanten veroordeeld worden voor het overtreden van, vooral, de lokale maximumsnelheid”, stelt de Vereniging Verkeersslachtoffers in haar jaarlijks geactualiseerde Zwartboek (over verkeersongelukken) dat sinds 2015 verschijnt. “Zoals we allemaal weten is snelheid nog steeds een hele belangrijke dieperliggende oorzaak van aanrijdingen en de ernst van de gevolgen en omdat deze massaal worden overtreden, willen ze niet dat dit naar buiten komt. (…) Wat dat betreft is de automobielindustrie geen haar beter dan de tabaksindustrie: men gaat – letterlijk - over lijken.”