Rivierengebied / Noord-Veluwe

Steeds meer Gelderse kinderen krijgen prikjes niet, artsen bezorgd

Vaccins voor kinderen uit het Rijks Vaccinatie Programma
Vaccins voor kinderen uit het Rijks Vaccinatie Programma © ANP
KESTEREN - Steeds meer jonge kinderen in Gelderland zijn niet volledig gevaccineerd. In de gemeente Neder-Betuwe gaat het zelfs om een meerderheid jonge kinderen die niet zijn ingeënt tegen bijvoorbeeld mazelen of meningokokken. Deskundigen zijn bezorgd, want een lokale uitbraak van besmettelijke ziekten ligt op de loer.
In het Radboudumc in Nijmegen overleed dit voorjaar nog een meisje aan de gevolgen van mazelen. Een besmetting is bijna volledig te voorkomen door een vaccinatie. Dat steeds minder Gelderse kinderen het prikprogramma doorlopen, kan dus grote gevolgen hebben.
"Een lage vaccinatiegraad betekent dat een groep mensen niet beschermd is tegen bepaalde ziekten. En dat een uitbraak van bijvoorbeeld mazelen op de loer kan liggen", zegt stafarts Marjolein van der Laan van de GGD Noord- en Oost Gelderland.
Een zeer besmettelijke ziekte, weet kinderarts Koen van der Aerde (Radboudumc). Hij is ook infectioloog en immunoloog en dus gespecialiseerd in het afweersysteem. "Iemand die mazelen heeft, besmet gemiddeld achttien andere mensen. Ter vergelijking: bij corona zijn dat twee of drie mensen". Ook het RIVM, dat de vaccinatiegraad rapporteert, zegt tegen Omroep Gelderland bezorgd te zijn.

Mazelen in Nederland
De afgelopen jaren kwamen er in Nederland meerdere mazelenuitbraken voor met een epidemie in 2013 en 2014 als hoogtepunt. Dat begon met lokale uitbraken in onder meer de Bommelerwaard. "Er waren toen tienduizenden kinderen ziek", herinnert Van der Aerde zich. Volgens de arts komt een zo'n epidemie eens in de vijf tot tien jaar voor. In 2019 ontstond een kleine opleving in een Haagse crèche en waren er besmettingen op Urk.

Vaccinatiegraad laag op biblebelt

Het RIVM streeft naar een vaccinatiegraad van 90 procent. In 11 gemeenten wordt die doelstelling bereikt. In de biblebeltgemeenten Barneveld, Nunspeet, Ede en Schepenzeel laten veel reformatorische kerkgangers zich uit geloofsovertuiging niet vaccineren. In de Neder-Betuwe is de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma het laagst van de provincie: 44,8 procent van de tweejarigen is volgens de meest recente cijfers gevaccineerd.
Kijk op de onderstaande kaart hoe de vaccinatiegraad is in jouw gemeente:

Waarom daalt de vaccinatiegraad?

Naast geloofsovertuiging, speelt vaccinatiemoeheid een rol. Kinderarts Van der Aerde ziet kentering sinds de coronacrisis: "Mensen kijken sindsdien kritisch naar het vaccineren van hun kinderen." In gesprekken met ouders ziet Van der Laan van de GGD wantrouwen richting de overheid en dat mensen daarom niet meer vaccineren. "Ziekten komen niet meer voor, omdat we vaccineren en daarom kennen mensen de ernst van de ziekten niet", vult ze aan.

In gesprek

"Het belangrijkste is dat we vragen beantwoorden van mensen", vindt stafarts Marjolein van der Laan bij de GGD. "We krijgen vragen als: waarom moet mijn kind nu al gevaccineerd worden, want mijn kind is nog zo jong. Daar gaan we dan over in gesprek en zo hopen we mensen goede informatie te geven." Jongeren die de vaccinaties van Rijksvaccinatieprogramma in hun kinderjaren gemist hebben, kunnen deze overigens kosteloos bij de GGD inhalen.
Het Radboudumc heeft een vaccinatiespreekuur waar onder meer kwetsbare kinderen op bezoek komen die extra aandacht nodig hebben bij vaccinaties. Kinderarts Koen van der Aerde merkt in zijn spreekkamer dat ouders zich vooraf ingelezen hebben met verkeerde informatie. "Ze hebben onderzoeken gelezen die in werkelijkheid niet bestaan. Wij geven dan juiste informatie", vertelt hij.
Als uiterste redmiddel een vaccinatieplicht? Dat zien de artsen niet zitten. "Dat gaat tegen de individuele vrijheid in, dan gaan we de verkeerde kan op", stelt Van der Laan. De Radboud-expert sluit zich daarbij aan: "Dat vinden wij geen goed idee en dat past ook niet bij Nederland. Dat roept hier te veel weerstand op."

Wat is het Rijksvaccinatieprogramma?
Sinds 1957 kunnen kinderen worden ingeënt om ernstige infectieziekten te voorkomen, volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Het is gratis en de overheid betaalt het. De eerste prik wordt al tijdens de zwangerschap bij de moeder gezet. Vanaf zes weken krijgt het kind de eerste vaccinatie. Het is niet verplicht, maar het wordt wel geadviseerd. Experts passen het vaccinatieprogramma telkens aan, door nieuw onderzoek. Zo krijgen vanaf 1 januari 2024 kinderen ook een vaccinatie tegen het rotavirus.