Stedendriehoek / Arnhem en omstreken

Niemand wist dat dit wapen van een beroemde verzetsheld was

Luitenant-generaal H.M. de Kock (links) en de Javaanse prins Diponegoro (rechts)
Luitenant-generaal H.M. de Kock (links) en de Javaanse prins Diponegoro (rechts) © Collectie Paleis Het Loo/ Collectie Museum Bronbeek
APELDOORN - Een sabel van de Indonesische verzetsheld Diponegoro lag decennialang onopgemerkt in Paleis Het Loo. Het wapen is herontdekt naar aanleiding van een brief uit het archief van museum Bronbeek in Arnhem. De Javaanse prins heeft in Indonesië een legendarische reputatie als strijder tegen de Nederlandse koloniale overheersing.
Tot voor kort wist vrijwel niemand dat het wapen in het paleis een bijzonder object was van de Javaanse prins Diponegoro (1785-1855), schrijft de NRC. "We hebben Paleis Het Loo gewaarschuwd dat nu we de herkomst van het wapen hebben vastgesteld, Indonesië de sabel waarschijnlijk terug wil", zegt onderzoeker Pauljack Verhoeven van het Arnhemse Museum Bronbeek tegen Omroep Gelderland.

"De Java-oorlog (1825 – 1830) zorgde ervoor dat de Nederlandse overheid het definitief voor het zeggen kreeg op Java. Tijdens de jarenlange strijd kwamen honderdduizenden mensen om het leven. Prins Diponegoro was fel tegenstander van de Nederlandse koloniale invloed op zowel politiek, cultureel als religieus gebied", schrijft IsGeschiedenis. De Nederlandse generaal Hendrik Merkus de Kock arresteerde de prins in 1830 en maakte een einde aan de Java-oorlog.

Decennium op zoek geweest naar bewijsmateriaal

"We doen zelf veel onderzoek naar de herkomst van onze eigen collectie", vertelt Verhoeven. Een brief uit 1956 waarin het wapen te koop werd aangeboden was de aanleiding voor de zoektocht naar de sabel. Die brief werd geschreven door familieleden van generaal Hendrik Merkus de Kock, de man die Diponegoro in 1830 arresteerde. De generaal en zijn nazaten droegen het wapen na de verovering jarenlang als aandenken aan de overwinning. De sabel die sinds de jaren zeventig in Paleis Het Loo ligt, stond dan ook bekend als 'het wapen van De Kock'.
De zoektocht naar de sabel zelf, was niet het probleem, vertelt Verhoeven. "Wij wisten al vrij snel waar het wapen was. Maar het heeft jaren geduurd om goede aanwijzingen te vinden, die bewezen dat dit daadwerkelijk het sabel van Diponegoro was. In het begin van de jaren 2000 begonnen we met het verzamelen van informatie." De onderzoekers waren dan ook niet continu bezig met de zoektocht. "Soms, als er weer nieuw materiaal vrijkwam, konden we weer verder."
De sabel van de Javaanse prins Diponegoro, herontdekt na ruim honderd jaar.
De sabel van de Javaanse prins Diponegoro, herontdekt na ruim honderd jaar. © Collectie Paleis Het Loo

Een mengelmoes van Javaans en Nederlands vakmanschap

"Het gevest (handvat, red.) van de sabel ziet er niet inheems uit", zegt Klein Nagelvoort tegen de NRC. Het handvat hoort bij een Nederlands marine-sabel. Ook de schede, het uitrustingsstuk waarin het wapen wordt opgeslagen, is van Nederlandse makelij. "Die is speciaal voor deze sabel gemaakt. We hebben dus te maken met een custom made wapen: half Javaans, half Nederlands."
En juist dat maakt het wapen volgens Verhoeven voor de koloniale geschiedenis een belangrijk object. "De sabel is voor beide partijen heel interessant. Het is een samengesteld wapen geworden, dat niet specifiek van Diponegoro of generaal De Kock is."
Toch denkt de onderzoeker dat Indonesië de sabel het belangrijkste vindt, omdat het wapen van Diponegoro is geweest. De prins die in Indonesië op de dag van vandaag als een dappere vrijheidsstrijder tegen de Nederlandse onderdrukking wordt gezien. "Ik weet dat ze daar enorm veel waarde aan hechten en het wapen waarschijnlijk gaan claimen."