Liemers

Beest met honderd scherpe tanden langs het klompenpad

Man in waadpak
Man in waadpak © Omroep Gelderland
ZEVENAAR - Tot aan zijn middel staat een man in een waadpak tussen het riet in het water om zich heen te maaien. In zijn handen houdt hij een apparaat vast dat hij met ferme zwaaien om zich heen beweegt. Zijn elektrische maaier veroorzaakt een snerpend zaaggeluid terwijl het gesnoeide riet in het water valt. Langs de oever van de poel kijkt een man toe, leunend op zijn hark en gekleed in een geel fluorescerend hesje. Even verderop staan nog meer mannen in gele hesjes.
Het speelt zich af in het buitengebied van Oud-Zevenaar. Een ruig rivierenlandschap met uiterwaarden, rabatten en dijken. Even verderop doemt de torenspits van de St. Martinuskerk op.
Het is nog vroeg als vrijwilliger Theo te Wilt samen met zijn werkgroep de poel leegtrekt. Rigoureus verwijderen ze waterplanten en maaien het gras, zodat het watertje niet dichtgroeit en verzandt. Vooral aan noordkant van de oever moet het gras flink kort zijn, want die oever dient in het voorjaar als zonneweide voor amfibieën.

Bloedzuigers

Een zeldzame gast die de werkgroep eerder aantrof is de medicinale bloedzuiger. Een ringworm die tot wel twintig centimeter groot kan worden en zich prima thuis voelt in dit soort zoetwaterpoelen. Deze bloedzuiger kun je herkennen aan donkere strepen op zijn rug en heeft twee zuignappen waarmee hij zich buiten het water voortbeweegt.
De zuignap bij zijn kop heeft drie bladvormige kaken met elk zo'n honderd scherpe tanden. Als een bloedzuiger zich aan je vastzet, laat hij pas los wanneer hij zich vol heeft gezogen. Aan de bovenzijde van de kop zitten vijf paar ogen waarmee hij zijn omgeving nauwlettend in de gaten houdt.
Medicinale bloedzuigers.
Medicinale bloedzuigers. © Pixabay

Geschiedenis

Al in de tweede eeuw voor Christus worden bloedzuigers voor aderlating gebruikt bij onder andere huidziektes, ischias en spierpijn. In de middeleeuwen gebruiken chirurgijns ze voor het behandelen van kwalen als hoofdpijn, koorts en zelfs tegen de pest. Met een mes maakten de geneesheren een snee in je arm, het bloed vingen ze op in een bak.
Sinds 1970 worden bloedzuigers toegepast in microchirurgie om de bloedsomloop na een operatie te stimuleren, zoals bij huidtransplantatie en het opnieuw bevestigen van vingers. Ook wordt het toegepast bij de behandeling van onder andere spataderen en artrose.
Vanaf de eerste helft van de 19e eeuw wordt de medicinale bloedzuiger steeds zeldzamer en dreigt te verdwijnen. Het dier staat in Nederland op de rode lijst van beschermde dieren. Het is dan ook bijzonder dat deze bloedzuiger hier te vinden is.

Kamsalamander

Trots vertelt Theo aan presentator Klaas Drupsteen dat hier nog een beschermde diersoort leeft. Het is zijn favoriet: de kamsalamander. "Ik vind het een hartstikke mooi beestje, vooral de mannetjes met hun kam en kleuren", vertelt Theo, die verantwoordelijk is voor de kamsalamander, enthousiast.
Ondertussen harkt Te Wilt het riet op een grote hoop zodat amfibieën een schuilplaats hebben om te overwinteren. "In het voorjaar monitoren we in de poel met fuikjes en tellen we de kamsalamanders. Dat doen we zo'n vier keer achter elkaar om een goed beeld te krijgen. Als je geluk hebt, kun je er vanaf het voorjaar misschien een zien."
Misschien kun je binnenkort wel een kamsalamander zien.
Misschien kun je binnenkort wel een kamsalamander zien. © ANP
Theo zit sinds zijn pensioen bij de natuurwerkgroep OKE waaronder natuurbeheer zoals wilgen knotten, ook het onderhoud van de poelen valt. Daarnaast is Theo coördinator van het Rijnstrangen-klompenpad waar deze poel aan ligt. "Gezellig, buiten, lekker bezig en het is goed voor de natuur, wat wil je nog meer?"
Benieuwd wat Klaas verder allemaal tegenkomt tijdens zijn wandeling? Kijk dan naar de hele uitzending en ontdek dit bijzondere pad met trekpontjes en natuurgebied de Kleine Gelderse Waard.

In Klaas op klompen wandelt Klaas iedere zondag een klompenpad in onze provincie. De aflevering over het Rijnstrangen klompenpad is te zien op 17 maart vanaf 17.15 uur en wordt ieder uur herhaald bij TV Gelderland. Kijk hier naar de uitzending.