Achterhoek

'Het Achterhoeks is voor veel mensen thuiskomen'

Kevin Raayman en Marise den Bakker met hun Gelderse Kleiroze in 2022.
Kevin Raayman en Marise den Bakker met hun Gelderse Kleiroze in 2022. © Plat Gespöld
Het Achterhoekse dialect werd lange tijd verguisd als boers en onderontwikkeld en wordt door steeds minder mensen gesproken. Zonde, vinden muzikanten Willem te Molder van Boh Foi Toch en Kevin Raayman van dialectrockband De Boetners. De Achterhoekse taal mag nooit verloren gaan, vinden de betrokkenen, want het geeft veel mensen een gevoel van thuiskomen.
Raayman denkt dat zingen in het Achterhoeks misschien nog wel belangrijker is dan de spreektaal. Het is voor veel mensen hun moerstaal en bij gevoeliger teksten komt dat directer aan. Het is ook breekbaarder dan het Nederlands.

Nog grote belangstelling

De streektaal is al decennialang populair dankzij bands als Normaal, Jovink en de Voederbietels en Boh Foi Toch, Rowwen Hèze en band van de jongere lichting, zoals De Boetners. "Die belangstelling voor deze muziek is sinds die hoogtijdagen nauwelijks minder geworden, zegt leadzanger Kevin Raayman van De Boetners. "Als we voor jongeren optreden zingen ze allemaal uit volle borst mee!".
Zondag wordt de tiende editie gehouden van Plat Gespöld, het festival dat jaarlijks wordt gehouden door Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers ter bevordering van de Achterhoekse streektaal. De Boetners deden al mee aan de eerste editie in 2014. Drie jaar later won de band met het nummer Zo wiet weg en in 2022 won Raayman nog eens met Goa asteblieft niet weg, dat hij zong in een duet met zangeres Marise den Bakker.

Coach voor jong talent

Sinds enkele jaren coacht Raayman jonge talenten voor Plat Gespöld. "De muzikanten van de streektaalbands uit de hoogtijdagen zijn inmiddels al aardig op leeftijd, dus er is best wel behoefte aan verjonging," legt hij uit "Vorig jaar hielp ik singer-songwriter Timo van de Sande met een zelfgeschreven liedje dat we vanuit het Nederlands hebben hertaald naar het Achterhoeks. Maar het kan ook een cover zijn, zoals dit jaar, met Fien Snelting."
"We gaan dan samen aan die tekst zitten. Ik haal er wat van die typisch Achterhoekse uitdrukkingen bij en die proberen we dan in te passen. Het is echt kicken om te zien hoe zo’n jonge muzikant enthousiast wordt over zo’n liedje. Dat het toch wel echt heel gaaf klinkt!”

Rustiger liedjes

Timo van de Sande stond vorig jaar als 'jong talent' op het festival en is dit jaar door de vakjury gekozen als een van de drie genomineerden. Zangeres Fien Snelting volgt hem in zijn voetsporen met het Achterhoekse liedje Altied wel Ene. In theorie zijn alle genres welkom op Plat Gespöld, van levenslied tot hiphop, maar in de praktijk worden volgens Raayman vooral singer-songwriters genomineerd.
“Meestal zijn het ook de wat rustiger liedjes. Dat heeft mogelijk te maken met het wat oudere publiek in de zaal. Het is vooral akoestisch en het festival vindt ook plaats in de theaterzaal van de DRU, niet in de popzaal. Met De Boetners spelen we ook steviger muziek, maar dat valt minder goed in de smaak.”

Gelderse Kleiroze

De vakjury kiest uit de inschrijvingen, de zogenaamde ‘lange lieste’, welke drie muzikanten worden genomineerd. Zondag bepaalt het publiek dan welke daarvan ze het ‘heavigste’ streektaalnummer vonden, wat Achterhoeks is voor lofuitingen als: mooiste, gaafste, coolste of opvallendste. De winnaar krijgt dan de ‘Gelderse Kleiroze’ uitgereikt, een beeldje van klei in de vorm van een roos, dat is bedoeld als aanmoedigingsprijs of ‘scholderklöpke’, zoals dat wordt genoemd.
Het streektaalfestival Plat Gespold is aanstaande zondag 26 november om 14.00 uur in de theaterzaal van Cultuurfabriek Dru in Ulft. Er zijn nog kaartjes.