Achterhoek / Liemers

Greetje hoeft binnenkort geen wc-emmer meer mee te nemen in de trein

Greetje van Amstel met haar 'pleeback'-emmer.
Greetje van Amstel met haar 'pleeback'-emmer. © Omroep Gelderland
DOESBURG - Tien jaar lang duurde haar strijd, maar eindelijk gloort er licht aan het einde van de tunnel. Greetje van Amstel uit Doesburg wilde hoe dan ook dat er toiletten zouden komen aan boord van álle treinen die door Gelderland rijden. Over maximaal twee jaar komt die wens uit.
Patiënten met de ziekte van Crohn. Mannen met prostaatklachten. Mannen en vrouwen die zijn geopereerd na een vorm van kanker. Ouderen en kleine kinderen. En MS-patiënten, zoals haar eigen dochter: Greetje somt moeiteloos het rijtje mensen op dat altijd een wc in de buurt moet hebben, voor het geval ze dringend moeten. Toch stonden al die mensen de afgelopen tien jaar buitenspel op regionale treinreizen door Gelderland.

Voortdurend verzet

De wc's verdwenen ooit door bezuinigingsmaatregelen uit de regionale Gelderse treinen. Een gotspe, vond Van Amstel. Waarom konden reizigers in treinen buiten onze provincie wél naar de wc, maar hier niet? De Doesburgse zette zich met meerdere partijen - zoals de Toiletalliantie en de Maag Lever Darm Stichting - in voor de terugkeer van de toiletten, maar stuitte steeds op verzet.
De oude coalitie in de provincie Gelderland zei het niet te zullen uitvoeren, omdat het te duur was. En de NS verweerde zich door te zeggen dat er weliswaar geen wc's waren in sommige regionale treinen, maar wel op bijna alle treinstations. Dat was niet voldoende voor Greetje, want wat als je onderweg hoge nood krijgt?

Plassen op een emmer

Ze bleef met haar actiegroep Treinen met Toiletten stug doorgaan met haar strijd en schroomde drastische stappen niet. In 2017 haalde ze het landelijke nieuws, door in een volle Arriva-trein tussen Arnhem en Winterswijk te plassen op een zelf meegebrachte emmer. Het was een even ludiek als schrijnend statement. "Ik vond het zo'n belangrijk onderwerp, dat ik dacht: ik moet het probleem gewoon laten zien", zegt ze zes jaar na dato. "Met een beeld lukt dat vaak beter dan met woorden. Pas dan realiseren mensen zich vaak wat het probleem is."
Greetje van Amstel.
Greetje van Amstel. © privéfoto
Het statement mocht dan grote aandacht krijgen, echt verbeteren deed de situatie niet. Pas toen eerder dit jaar VVD, BBB, CDA, ChristenUnie en SGP een coalitie vormden in Gelderland, kwam het plan voor wc's in alle Gelderse treinen serieus op de kaart te staan. Het zou nog een kwestie van maanden zijn voordat het definitieve besluit genomen zou worden, maar de intentie was in ieder geval uitgesproken.

Oplossing gevonden

Afgelopen week maakten Gedeputeerde Staten bekend een oplossing te hebben gevonden. Door wat te schuiven met het budget voor verkeer en vervoer, kwam er geld beschikbaar om toiletten te laten legen, schoonmaken en onderhouden. "Ik ben heel opgelucht dat het nu eindelijk gelukt is", zegt Van Amstel. "Het bijzondere was altijd dat in alle andere provincies wél regionale treinen reden met een toilet aan boord, maar in Gelderland niet. En dat in alle NS-treinen ook gewoon toiletten waren. Waarom hier dan niet? Ik ben er al die tijd op blijven aandringen dat dat hier zou veranderen."
Nu heeft Van Amstel gekregen waar ze op hoopte. Volgende maand neemt Keolis het traject over van Ede-Wageningen naar Amersfoort, beter bekend als de Valleilijn. In het nieuwe jaar gaat de vervoerder de treinen moderniseren en zullen ook de wc's terugkeren op het 'kippenlijntje'. Nu hebben slechts twee van de zeven treinen een toilet, maar straks allemaal - met dank aan geld van de provincie. En in december 2026 volgen dan de trajecten Arnhem-Doetinchem-Winterswijk, Arnhem-Tiel en Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn.

Geen emmer meer

Dat wil zeggen: als Provinciale Staten akkoord gaan met het voorstel dat Gedeputeerde Staten nu hebben gedaan. Maar dat lijkt wel goed te komen. En als alle trajecten dan onder handen zijn genomen, dan kan iedereen weer zijn behoefte doen in de regionale trein. Ook Greetje. En dan niet op een emmer.