Stedendriehoek / Achterhoek

Zo komt dit geheimzinnige bos aan zijn vreemde naam

Het Harfsense broek.
Het Harfsense broek. © Omroep Gelderland
HARFSEN - Bertus heeft een bos. Niet zomaar een bos, maar een geheimzinnig en spannend bos. Zijn bos is drie hectare groot en ligt in het Achterhoekse Harfsense Broek. Het is een laag en zompig gebied en dat is al honderden jaren zo. Er liggen diepe sloten en rabatten die in de zomer droog staan. Als je door het gebied wandelt, loop je het risico er doorheen te zakken.
Bertus Schoneveld erfde het bos samen met zijn twee zussen van zijn ouders. Hij woont er niet, want dat is onmogelijk op moerasgrond. Wel struint Bertus er zo nu en dan rond. Zijn opa kocht het stuk grond om er vlak naast een boerderij te stichten. Het rabatbos was bedoeld als houtvoorraad. In een rabatbos groeien veel essen, bomen die geschikt zijn voor hout stook.
Vroeger gingen hij en zijn vader naar hun bos om hout te hakken. Met paard en wagen reden ze ernaartoe om het hout te vervoeren waarmee ze 's winters de kachel opstookten. Rabatten werden vroeger aangelegd in laaggelegen natte percelen, die niet geschikt waren voor bos- of akkerbouw. Op regelmatige afstanden groef men sloten, waarbij de grond werd gebruikt als verhoging voor het planten van verschillende bomen. Deze vorm van bosbouw werd in Gelderland en Overijssel vaak toegepast.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het gebied gebruikt als schuilplaats voor onderduikers die er in een ingegraven kippenhok verbleven. Een van de onderduikers die zich hier tijdens razzia's meerdere keren schuil hield, was de vader van een vriend van Bertus. In totaal hebben drie personen zich er verstopt. Ze zijn nooit ontdekt.
De klokkentoren van Harfsen.
De klokkentoren van Harfsen. © Omroep Gelderland

De verdwenen baron

Presentator Klaas Drupsteen voelt de spanning van de situatie als hij achter Bertus aan het bos in loopt. De boseigenaar prikt met een stok in de grond om te voorkomen dat ze niet in het moeras zakken. Ineens stuiten ze op een houten karrenwiel dat diep weggezakt ligt in de grond.
"Het wagenwiel herinnert aan de tijd van Napoleon", vertelt Bertus. "En gaat over een baron die achterna werd gezeten door Kozakken toen hij onderweg was naar zijn geliefde. Door de mist nam hij de verkeerde afslag en verdwaalde in het Harfsense Broek."
"De paarden van het rijtuig hinnikte luid, tot ver in de omgeving waren afgrijselijke geluiden te horen. De volgende ochtend was het angstaanjagend stil. Niemand durfde het bos in. In het voorjaar had een nieuwsgierige boer de moed om het bos in te gaan om turf te steken. Hij ontdekte het karrenwiel dat herinnerde aan de weggezakte koets."

De pijp

"Hij vond een pijp. Dat moest de pijp van de baron zijn. Sinds die tijd heet het bos de Piperomp, de romp van een piepe. Of zoals de Fransen zeggen: 'La pipe est rompue', wat zoveel betekent als: een kapotte pijp. Een andere versie is dat de naam Piperomp verwijst naar het geluid van de roerdomp, een moerasvogel, die hier vroeger voorkwam."
Klaas heeft geluk dat hij, dankzij de begeleiding van boseigenaar Bertus, weer veilig uit de Piperomp komt. Met natte schoenen vervolgt Klaas zijn wandeling van het Braakhekke Bultenpad.
Nieuwsgierig naar de Piperomp en wat Klaas verder allemaal tegenkomt? Kijk dan zondag 25 februari naar de hele aflevering van Klaas op klompen.
Klaas op Klompen - Braakhekke Bultenpad Harfsen

In de 12-delige serie Klaas op klompen wandelt Klaas iedere zondag een klompenpad en ontdekt de schoonheid van onze provincie. Vanaf 17.15 uur en ieder uur herhaald op TV Gelderland. (link uitzending toevoegen door online)