Arnhem en omstreken

Piloot Clément was de eerste luchtvaartdode in Nederland

Clement van Maasdijk (rechts) poseert voor zijn Sommer tweedekker.
Clement van Maasdijk (rechts) poseert voor zijn Sommer tweedekker. © Collectie Nederlands Instituut voor Militaire Historie - Fotoafdrukken Koninklijke Luchtmacht
ARNHEM - Hij wilde de eerste Nederlandse vliegenier boven vaderlandse bodem zijn, maar in plaats daarvan werd hij de eerste die om het leven kwam door een vliegtuigongeluk. 113 jaar geleden stortte het vliegtuig van Clément van Maasdijk neer tijdens een testvlucht boven de Westerheide bij Schaarsbergen. Daarmee kwam een abrupt einde aan het Arnhemse vliegfeest dat de dag daarna had moeten beginnen en vier dagen zou duren.
'Op deze plaats verongelukte Nederlands eerste slachtoffer van de luchtvaart.' Dat staat te lezen op monument waar presentator Klaas Drupsteen tijdens zijn wandeling van het Schaarsbergen klompenpad langs wandelt.
Hij heeft afgesproken met Hans Tieleman, een krasse 80-plusser, die ruim 45 jaar op Schaarsbergen woonde en dit gebied als zijn broekzak kent. Hans dook in de geschiedenis van Schaarsbergen en ontdekte dat Schaarsbergen van grote betekenis is geweest voor het begin van de luchtvaart, met een tragisch einde. Hans heeft ervoor gezorgd dat het monument is opgenomen in de klompenpadroute.

Circusact

"We zijn in het jaar 1910, het was een boeiende periode voor vliegers. Clément van Maasdijk was een jongen van redelijk bemiddelde ouders, die gek was van vliegen. Hij ging naar Frankrijk, waar werd veel gevlogen, haalde er zijn brevet en kwam weer terug naar Nederland. Van Maasdijk kocht een vliegtuig en gaf demonstraties in Heerenveen en in Den Haag", vertelt de bevlogen Tieleman.
Van Maasdijk bleef ruim een minuut in de lucht, dat was in die tijd al een hele prestatie. De vliegenier was succesvol en werd in Arnhem uitgenodigd om festiviteiten op te luisteren. Hij was als het ware een circusact. Zijn verloofde, heel Arnhem en Schaarsbergen waren op komen draven om het spektakel te zien.
Klaas bewandelt het klompenpad van Schaarsbergen.
Klaas bewandelt het klompenpad van Schaarsbergen. © Omroep Gelderland

Twijfelachtige eer

Op 27 augustus - de dag voor het feest zal beginnen - maakt van Maasdijk alvast een proefvlucht in zijn Sommer tweedekker. De toeschouwers - onder wie zijn verloofde Jeanne Ladenius - zien het toestel hoogte maken en drie rondjes draaien boven de Westerheide. Tijdens de laatste ronde gaat het verschrikkelijk mis. Van Maasdijk wil schijnbaar een te korte bocht maken en verliest de controle over zijn toestel.
Vanaf een hoogte van 50 meter stort het toestel loodrecht naar beneden, de vlieger wordt verpletterd door de motor. Zijn vriendin ziet hem voor haar ogen verongelukken. Een dramatisch verhaal en twijfelachtige eer. Clément van Maasdijk is de eerste Nederlander die bij een vliegongeluk om het leven komt. Hij wordt maar 25 jaar.

Diepe indruk

Op 30 augustus wordt Clément begraven op begraafplaats Moscowa in Arnhem. Langs de route van de rouwstoet ziet het zwart van de mensen. Duizenden mensen willen de verongelukte vliegenier een laatste groet brengen. De dood van de jonge vlieger heeft diepe indruk gemaakt.
Op onderstaande beelden uit de collectie van het Eye Filmmuseum maakt hij in zijn Sommer tweedekker een vlucht van 1 minuut en 16 seconden op een hoogte van 30 meter.

Wandelend door bossen met dansende dennenbomen, over heidevelden, langs drassige paadjes van boerenerven en klaterende beekjes ontdekt Klaas Drupsteen in het programma Klaas op klompen de klompenpaden van Gelderland.

Benieuwd wat Klaas verder tegenkomt tijdens zijn wandeling van het Schaarsbergen klompenpad? Kijk dan hier de hele uitzending van Klaas op Klompen op zondag 21 januari vanaf 17.15 uur bij TV Gelderland, ieder uur herhaald.

Klaas op Klompen - Schaarsbergenpad Arnhem