Rivierengebied / Gelderse Vallei

De kerkklok verzetten naar wintertijd, dat gaat zó

Dico Weyenberg bij het uurwerk van de Sint Maartenskerk.
Dico Weyenberg bij het uurwerk van de Sint Maartenskerk. © Omroep Gelderland
ZALTBOMMEL - Was het nu een uur naar voren of een uur terug? Voor veel mensen gaat de overgang naar de wintertijd gepaard met een hoop gehannes en de nodige verwarring. Zaterdagnacht moest de klok een uur terug worden gedraaid. Telefoons, computers en andere apparaten passen zichzelf vaak aan, maar hoe gaat dat eigenlijk met de kerkklokken?
Elke klokkenmaker weet te vertellen dat je een klok waar een slagwerk aanhangt niet achteruit mag draaien en dat je hem bij het vooruit draaien bij elk nieuw uur moet laten uit slaan. Doe je dat niet dan is de kans groot dat het uurwerk kapot gaat.
Toch hoor je bij het terugzetten van de wijzers op de kerktorens nooit dat de klokken slaan. Dat komt doordat torenwachter die de kerkklok gelijkzet aan de wintertijd, het uurwerk eerst losmaakt van de klokken en dan de klok elf keer vooruit draait. Zou hij dat niet doen, dan zouden de mensen die onder de toren wonen bij het verzetten van de klok horendol worden van het gebeier van de klokken.

Duitse atoomklok past onze kerktorenklokken aan

Een kerkklok aanpassen aan de wintertijd is dus een enorm intensief werkje. Daarom zijn veel oude uurwerken van kerktorens tegenwoordig geautomatiseerd met een computer. Het uurwerk kan zo een signaal opvangen van een atoomklok die in het Duitse Frankfurt staat. Die atoomklok stuurt simpel gezegd radiosignalen uit waardoor de andere uurwerken in kerktorens de precieze tijd weten.
Voor de overgang naar de wintertijd schakelt het uurwerk van de kerktoren na ontvangen van radiosignalen uit Frankfurt zichzelf een uur uit. Geen extra gebeier dus en geen extra overlast. En de torenwachters hoeven ook niet meer naar boven.
Is het uurwerk niet geautomatiseerd dan zijn er ook torenwachters die zelf voor atoomklok spelen in onze provincie. Zij zetten de klok met de hand een uur stil. Handig natuurlijk, maar zij zullen wel wat moeten verzinnen om de tijd te doden voor ze het uurwerk weer aan kunnen zetten.

Juwelier is er ook druk mee

"We zetten alle horloges op tijd", zegt Monique van Juwelier Kaasschieter in Barneveld. "Sommige juweliers doen dat niet. Wij doen het wel, dan kun je zien dat het horloge goed loopt en het staat netjes. Zo ben ik opgeleid." Hoeveel horloges er moeten verzet worden, weet ze niet.
"Maar het zijn er best veel. Daar zijn we wel even mee bezig", lacht ze.