Stedendriehoek / Rijk van Nijmegen

Dick moest jaren wachten op donorhart, maar sportte flink door

Dick Wijchers bleef in aanloop naar zijn transplantatie in beweging.
Dick Wijchers bleef in aanloop naar zijn transplantatie in beweging. © Privébeeld Wijchers, inzet Karolina Grabowska/Pexels, nabewerking Omroep Gelderland
APELDOORN - "Op mijn donorhart heb ik vijf en een half jaar gewacht." De 67-jarige Dick Wijchers uit Apeldoorn kreeg begin deze maand in het UMC Utrecht een nieuw hart. "Ik ben blij dat ik nu een nieuw hart heb, maar het gevoel is wel dubbel. Wanneer je wordt opgeroepen, weet je ook dat er iemand komt te overlijden."
Zo'n 1,3 miljoen volwassenen in Gelderland hebben al een eigen keuze ingevuld in het Donorregister. Daarvan gaven er ruim 600.000 toestemming voor orgaandonatie. Zeker 500.000 provinciegenoten hebben laten registreren dat zij hier niet voor openstaan. Bijna 200.000 Gelderlanders laten de keuze aan een ander. Dat blijkt uit cijfers die het CBS donderdag publiceerde.

Ook tachtigers kunnen geven

Dick Wijchers leefde voor zijn transplantatie jarenlang met een steunhart, een mechanische pomp die de functie van het hart ondersteunt of overneemt. "Het duurt even om te accepteren dat er zo'n monitor en van die slangen aan je hangen, maar ik besloot toentertijd gewoon fulltime te gaan werken en drie dagen in de week te sporten. Als je zo'n steunhart hebt, moet je die ook gebruiken. Nadat je het apparaat accepteert, kan je weer gaan leven en fit proberen te blijven voor het nieuwe hart waarop je wacht."
Bekijk hier hoe Dick sportte met zijn steunhart:
Dick sportte drie dagen per week vóór zijn harttransplantatie.
Farid Abdo is intensivist in het Radboudumc te Nijmegen en nauw betrokken bij orgaandonatie: "Hart, lever en longen zijn vaak lastig te verkrijgen. Voor nieren bestaat er de langste wachtlijst en deze worden ook het meest uitgenomen. Veel mensen kunnen drie tot vier organen geven en welke dat zijn is afhankelijk van de lichamelijke toestand."
Volgens de intensivist kunnen er meer mensen organen doneren dan ze waarschijnlijk denken. "Als je hebt gerookt, kunnen we andere lichaamsdelen nog prima gebruiken en mensen van tachtig kunnen ook vaak nog geven."

Geen bezwaar

Zo'n 360.000 volwassen Gelderlanders hebben nog géén eigen keuze ingevuld in het Donorregister. Zij staan daardoor geregistreerd onder de noemer ‘geen bezwaar tegen orgaandonatie’. Dat is zo geregeld sinds de wijziging van de donorwet in 2020.
"Eerder mocht de familie een besluit nemen als de overledene dit niet had gedaan", zegt Abdo. "Nu moeten mensen zelf bewuster een keuze maken."
Je beslissing op een later moment nog aanpassen in het register is mogelijk. Overleg met de nabestaanden vindt echter te allen tijde plaats. "Dat is zelfs verplicht", zegt de arts. "Ook als de overledene zelf een keuze heeft laten registreren. Familie en vrienden kunnen het best inschatten of de persoon nog steeds achter dat besluit gestaan zou hebben. Nabestaanden respecteren de keuze van hun naaste vaak, maar dan moeten ze wel van die keuze afweten. Als het een verassing voor ze is, is dat wel even schrikken. Mensen moeten dan ook echt praten over hun keuze. Dat maakt het afscheid veel makkelijker."
Nabestaanden respecteren de keuze van hun naaste vaak, maar dan moeten ze wel van die keuze afweten.
Intensivist Farid Abdo

Gelderse koplopers

Twee Gelderse gemeenten voeren een ranglijst aan. Oost Gelre is in Nederland met 47% van de volwassen bevolking koploper als het gaat om het percentage dat bewust toestemming geeft voor orgaandonatie. Rozendaal volgt met 46%.
In Neder-Betuwe geeft 42% van de volwassenen aan niet open te staan voor orgaandonatie. Daarmee heeft het landelijk het hoogste percentage op dat vlak. Binnen dezelfde gemeente geeft 22% aan wél organen te willen doneren. Landelijk is het percentage alleen lager in de gemeente Urk, waar 15% van de inwoners instemt.

Op de hometrainer

Dick Wijchers herstelt spoedig van de harttransplantatie. "Omdat ik al die tijd doorging met leven, is mijn lichaam nu ook in staat goed op te knappen. Het eerste biopt gaf geen blijk van afstoting en mijn nieuwe hart klopt al grotendeels zelfstandig. De pacemaker hoeft dus nauwelijks te ondersteunen. Ik heb een hometrainer in het ziekenhuis en heb ook al stukjes gewandeld. Door al fit dit proces in te gaan, hoopte ik de zorgkosten laag te houden. Waar veel mensen na een harttransplantatie zes weken in het ziekenhuis liggen, kan ik waarschijnlijk al na een maand naar huis."
Volgens Farid Abdo beseffen mensen zelf vaak niet dat ze zelf ook baat kunnen hebben bij orgaandonatie: "De kans dat je een orgaan nodig hebt is tot zeven keer groter dan dat je er daadwerkelijk een afstaat. Met elkaar in gesprek gaan, kan mensen helpen bij het maken van een bewuste keuze."