Stedendriehoek / Achterhoek

Toch geen sloopkogel voor dit bekende pand in Zutphen

ZUTPHEN - Een bulldozer die de oude Meisjesvakschool in de stad plat zou gooien, het was de nachtmerrie van veel Zutphenaren. Maar de kans dat het pand ooit tegen de vlakte gaat, is deze week een stuk kleiner geworden. Het gemeentebestuur wil het pand - na vele jaren van discussie - aanwijzen als gemeentelijk monument.
"Geweldig nieuws!", zegt een dolenthousiaste Nel Visscher (79) door de telefoon. De Hummelose was 25 jaar werkzaam in het pand, toen bekend als de Vakschool Zutphen. "Ik ontmoet heel vaak oudere dames die hier naar school zijn gegaan. Als het gebouw, op die bekende plek, zou verdwijnen dan zou het ontzettend gemist worden."

Eigenaar niet blij

Het gebouw bestempelen als gemeentelijk monument betekent dat de sloopkogel erdoor halen in de toekomst alleen nog maar kan onder heel strenge voorwaarden. Al jaren is een verbouwing van het pand aan het Vispoortplein, dat zichtbaar toe is aan een opknapbeurt, onderwerp van gesprek in de Hanzestad. De vorige eigenaar wilde op de plek nieuwe appartementen neerzetten.
Diverse lokale en landelijke opererende erfgoedverenigingen stonden op hun achterste benen toen ze hoorden van de sloopplannen van het gebouw, ontworpen door architect J.H.W. Leliman. Ze spraken zich meerdere keren uit voor behoud van het pand waar duizenden scholieren hun tienerjaren doorbrachten.
Ook oud-directrice Nel Visscher schrok zich een hoedje toen ze het hoorde. "Verschrikkelijk, het zou een ramp zijn voor heel veel mensen die hier wonen en hier ooit op school hebben gezeten", vertelde ze destijds. Ze is blij dat de gemeente het pand nu wil beschermen. "Maar er moet nog wel wat aan gebeuren."

Verkocht na nieuwe voorwaarden

Het sloopplan kreeg zo veel kritiek dat de gemeente in 2021 nieuwe voorwaarden opstelde voor de toenmalige eigenaar. Plat gooien, daar ging de gemeente niet meer mee akkoord. Reden voor de toenmalige eigenaar om een 'te koop'-bordje in de tuin te zetten.
Inmiddels is het oude schoolgebouw in nieuwe handen. Die eigenaar is volgens de gemeente niet blij het voorstel. "De status van gemeentelijk monument wordt gezien als een extra horde." Het stadsbestuur denkt zelf niet dat het een verbouwing in de weg zal staan. De komende zes weken kunnen betrokkenen een zienswijze indienen waarin ze duidelijk maken waarom ze het wel of niet eens zijn met het voorstel.

Niet alles monumentenstatus

De 'nieuwe' delen van de school, de gymzaal en de vleugel uit 1967, worden als het aan het gemeentebestuur ligt niet aangewezen als gemeentelijk monument. Het oorspronkelijke gedeelte, gebouwd in 1920-1921, wil de gemeente wel beschermen, vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarden.
"Het is een zeer zeldzaam ontwerp met kenmerken van Berlage en de Haage school. Deze hoogstaande architectuur is voor Zutphen uniek", zei D66-raadslid Yvonne ten Holder eerder al. De gemeenteraad drong er in 2020 al op aan om het pand te behouden en voor sloop te behoeden. Aan dat voorstel geeft het college nu gehoor.
"Uit de inventarisatie van het gebouw is gebleken dat het ondanks aanpassingen in 1967 van architectuurhistorische en algemeen historische betekenis is als onderdeel van het oeuvre van Willem Leliman en als zichtbare getuige van de architectuurgeschiedenis van Zutphen tijdens het Interbellum, daarnaast als getuige van de geschiedenis van het onderwijs en de vrouwenemancipatie in het eerste kwart van de 20e eeuw", aldus het stadsbestuur.