Stedendriehoek

Gepriegel op de millimeter met maquettes van Zutphen

Still uit documentaire
Still uit documentaire © Omroep Gelderland
ZUTPHEN - Tot aan zijn pensioen werkte Zutphenaar Constant Willems werkte als opzichter en tekenaar voor een architectenbureau. Op zijn naam staan onder meer de restauraties van de Walburgkerk in Zutphen, kasteel Ruurlo en Hackfort. Maar zijn hart ligt bij maquettes bouwen, bij gepriegel op de millimeter. "Dat is net zo leuk, want het komt in feite op hetzelfde neer.”
Willems woonde als kind tegenover het Openluchtmuseum, waar hij voor het eerst in aanraking kwam met maquettebouw. Op zijn zestiende maakte hij zijn eerste maquette en sindsdien bouwde hij een enorm oeuvre bij elkaar. Middelburg, Rosendael, ‘s Heerenberg, Wijchen, Loevensteijn, Muiderslot en veel andere plekken bouwde hij al als maquette. Behalve steden en gebouwen maakt hij ook miniversies van schepen, met een "voorkeur voor schepen met een latijns tuigage", zoals op zijn website te lezen valt. Ook bouwt hij muziekinstrumenten, zoals draaiorgel, harp en draailier.

Drie versies van Zutphen

Zutphen kent Willems op zijn broekzak. Hij woont er al sinds 1976, samen met zijn vrouw in hetzelfde huis. In de Walburgkerk die hij restaureerde, is hij klokkenluider en daarnaast geeft hij stadsrondleidingen en lezingen over bouwkunde. Hij maakt al meerdere maquettes van Zutphen. Hij 'portretteerde' de stad zoals die was 890, 1180 en 1485.
Die laatste versie van de stad aan de IJssel is wel de grootste maquette die hij ooit bouwde. Hij trok er drie jaar voor uitgetrokken, maar het werden er uiteindelijk vijf. Maar liefs 6500 manuren stak hij er in en het leverde Willems ook een koninklijke onderscheiding op.

De archieven in

Voordat hij aan de slag ging, moest eerst worden uitgezocht hoe de stad er in 1485 uitzag. Dat onderzoek werd gedaan in de gemeentearchieven, het kadaster, met een stadarcheoloog en een bouwhistoricus. Soms zijn er nog oorspronkelijke elementen te vinden - zoals een oude tussenmuur of iets in de gevel - waaruit kan worden opgemaakt hoe een pand er moet hebben uitgezien. Soms zijn er nog oude prenten en soms wordt er een schatting gemaakt van wat er destijds moet hebben gestaan. Het is een hele puzzel, want uiteindelijk moet het wel precies kloppen met de huidige kadastrale situatie. Als een pand vroeger groter was, bijvoorbeeld, dan moet een ander pand in het straatje kleiner zijn geweest.
De maquette zal uiteindelijk terechtkomen in de Bourgonjetoren, maar de verbouwing daarvan is nog niet klaar en momenteel staat de maquette daarom in het Stedelijk Museum van Zutphen; als onderdeel van de tentoonstelling ‘De hertog en de Hanze’.
De Zutphense filmmaker John Post maakte een documentaire over de bouw van deze maquette en alles wat daarbij komt kijken. In eerste instantie wilde hij een korte film maken van tien minuten. Uiteindelijk volgde hij het hele proces over een periode van dik vier jaar en werd het een hele documentaire, mogelijk gemaakt door crowdfunding.
Omroep Gelderland zendt de documentaire in twee delen. Het eerste deel is hier te zien. Deel twee volgt op dinsdag 17 oktober.