Arnhem en omstreken

Kogel door de kerk: Arnhem vergoedt naamswijziging bij slavernijverleden

Arnhem vergoedt naamswijzigingen bij slavernijverleden en geslachtswijziging in ID-bewijs.
Arnhem vergoedt naamswijzigingen bij slavernijverleden en geslachtswijziging in ID-bewijs. © ANP
ARNHEM - Nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen kunnen in Arnhem voortaan gratis hun achternaam laten wijzigen als die hen is opgelegd door de slavernij. Ook kunnen mensen die de geslachtsregistratie in hun ID-bewijzen willen wijzigen dit voortaan vergoed krijgen. Het debat waarin dat werd besloten was weer lelijk, polariserend en bracht veel frustratie, bij vrijwel iedereen.
In februari escaleerde een debat over dit onderwerp volledig. Toen ging het alleen over het vergoeden van het wijzigen van het geslacht in identiteitsbewijzen voor transgenders en non-binaire personen. FvD-raadslid Gino Luurssen noemde de genderideologie daar onder meer 'onkruid dat bij de wortel moet worden aangepakt'. Daarop verlieten verschillende raadsleden huilend de zaal. "Die avond staat scherp in ons geheugen gegrift en leidde bij iedereen tot onvrede", blikt Klaartje Koorn (CDA) terug.

Psychische hinder en ernstige misdrijven

In het vervolg van dat debat konden raadsfracties het niet eens worden en werd uiteindelijk besloten het college met een nieuw voorstel te laten komen waarin meerdere doelgroepen betrokken zouden worden. Daar kwam dus de naamswijziging voor nazaten van tot slaaf gemaakten bij en wethouder Maurits van de Geijn stelde voor alle naamsveranderingen via screeningsautoriteit Justis te vergoeden. Dan gaat het bijvoorbeeld om psychische hinder van een achternaam of ernstige misdrijven door een familielid en nog zestien andere redenen.
Van de Geijn wil de vervangende documenten als paspoort en rijbewijs vergoeden. Dat komt neer op maximaal 123 euro. Daarnaast wil hij bijkomende kosten als bijvoorbeeld een deskundigenverklaring vergoeden tot maximaal 1000 euro per persoon. De wethouder verwacht dat zo'n vijftig Arnhemmers per jaar daar gebruik van gaan maken en heeft daar een kleine 70.000 euro voor nodig.

'Steeds verder af van goede intenties'

Uiteindelijk werd zijn voorstel aangenomen, maar dat ging niet zonder slag of stoot. Partijen kwamen opnieuw lijnrecht tegenover elkaar te staan. "Een groot deel van ons zit hier met buikpijn en het wordt alleen maar lelijker", constateert Niels Scholten (Volt). "Daardoor komen we steeds verder af te staan van alle goede intenties."
Zo waren er onder meer de indieners van het oorspronkelijke voorstel D66, GroenLinks en Partij voor de Dieren die graag meegingen in het voorstel van de wethouder voor een ruime vergoeding. En er waren partijen die deze doelgroepen wel tegemoet wilden komen, maar dat liever deden tot het niveau waarop de gemeente dat ook voor armere gezinnen doet, zoals VVD, CDA en PvdA.

'Zin doordrijven'

Zo beet Alwin van Engelenburg (VVD) zijn collega-raadslid van D66 toe dat zij geen compromissen wil zoeken, maar alleen haar eigen zin door wil drijven. Suzan Kemperman vindt op haar beurt dat de VVD het voorstel te veel af wil zwakken.
Dat het onderwerp ook in de samenleving de nodige emotie oproept, blijkt wel uit de vele 'haatberichten' die zowel voor- als tegenstanders erover zeggen te ontvangen.

'Woke-waanzin'

PVV'er Coen Verheij spreekt van 'woke-waanzin' en 'gevaarlijke identiteitspolitiek'. "Een discussie met een blanke heteroseksuele man zou op basis van zijn identiteit niet relevant zijn." En nadat Luurssen (FvD) onder meer betoogde dat je niet van geslacht kunt veranderen, 'ook al ga je gruwelijke operaties aan die vaak groot leed met zich meebrengen', constateert Van Engelenburg dat er weer door de ondergrens van fatsoen wordt gezakt.

Dag van de Afschaffing van de Slavernij

DENK en ChristenUnie zijn vooral teleurgesteld dat het inmiddels al twee jaar duurt voordat hun aangenomen motie om de kosten voor de naamswijziging van tot slaaf gemaakten te vergoeden wordt uitgevoerd. Zij krijgen het wel voor elkaar dat daar nu een aparte regeling voor komt die op 2 december in zal gaan. Op die datum is de Internationale Dag van de Afschaffing van de Slavernij.