Stedendriehoek

Dode bomen maken droogte zichtbaar én bieden kansen

Dode bomen tonen aan wat droogte doet met de natuur
Dode bomen tonen aan wat droogte doet met de natuur © Omroep Gelderland
BRUMMEN - Dat Landgoederen Brummen vroeger een nat en drassig moerasgebied was, is vandaag de dag niet meer te zien. Het gebied tussen de Veluwe en de IJssel kampt met droogte. Uitgedroogde bomen vallen bij bosjes om en ooit aangelegde beken en sloten vallen 's zomers maandenlang droog. Boswachter Ellen ter Stege maakt zich grote zorgen en zou het gebied het liefst weer in oude staat zien. Maar dat is zo simpel nog niet.
De oorzaak van de droogte in het gebied is volgens de boswachter van Natuurmonumenten namelijk tweeledig: "Naast klimaatverandering spelen ook menselijke ingrepen uit het verre verleden een rol in dit probleem," legt Ellen uit terwijl ze langs de drooggevallen beken loopt.
"De mens is al in de middeleeuwen begonnen beken graven die het water zo snel mogelijk vanuit het gebied naar de Ijssel konden afvoeren. Ze deden dit zodat ze de grond droger werd, en als landbouwgrond ingezet kon worden. Ze plantten fijnsparren aan, die vervolgens gebruikt werden voor de houtproductie."

Fijnsparren leggen het loodje

En juist deze fijnsparren leggen nu het loodje, en dat is volgens Ellen ter Stege geen toeval: "Als je veel van dezelfde bomen bij elkaar hebt staan, verspreidt het probleem zich sneller. Dit komt door kevers die zich onder de schors van de boom nestelen. Normaal gesproken beschermt het hars van de boom zich tegen deze kevers, maar door de droogte is er geen hars. De kevers vermenigvuldigen zich snel en verspreiden zich naar de andere bomen."
Sporen van de letterzetter, de kever die onder de schors kruipt en de boom aantast
Sporen van de letterzetter, de kever die onder de schors kruipt en de boom aantast © Omroep Gelderland

Dode stammen bieden kansen

Door de kevers zie je na één jaar droogte al problemen opspelen, en nu hebben we te maken gehad met vier hele droge jaren in de afgelopen vijf jaar: "En dan gaat het heel snel. Hier zie je gewoon bijna niks levends meer, het lijkt wel een mikado van dode boomstammen."
Alhoewel het er droevig uit ziet, bieden de dode bomen ook weer een kans: "De dode bomen bevatten waardevolle mineralen en voeding. Doordat we de dode bomen laten liggen, worden deze mineralen en voeding doorgegeven aan de flora en fauna eromheen." Bovendien horen de fijnsparren van origine niet thuis in dit gebied, en biedt het volgens Ellen mogelijkheden om er bomen te laten groeien die er beter passen, zoals elzen en wilgen.
Dode bomen tonen aan wat droogte doet met de natuur, maar bieden ook kansen.

Robuust watersysteem

Volgens boswachter Ellen moeten natuurgebieden inspelen op tijden waarin het klimaat verandert. De aanleg van een robuust watersysteem - waarbij grondwater langer in het gebied wordt vastgehouden - is daarbij erg belangrijk.
"We hebben in het gebied al slenken aangelegd, die het grondwater op een natuurlijke manier door de natuur verdelen. Ons punt op de horizon is een alomvattend systeem dat tegen klimaatverandering kan, wat zorgt voor een verhoging van de natuurwaarden en daarnaast de gevolgen van extreme wateroverlast of droogte wegneemt. Maar dit is tegelijkertijd ook een grote uitdaging voor ons. Oplossingen zijn ingrijpend en moeten in afstemming gaan met omwonenden en boeren uit het gebied," aldus boswachter Ellen.