Arnhem en omstreken

Parijs zit boordevol met Gelderse geschiedenis

Porte Saint-Denis in Parijs
Porte Saint-Denis in Parijs © Omroep Gelderland
PARIJS - Wie over de Rue Saint-Denis in Parijs in noordelijke richting flaneert, stuit op een enorme triomfboog. Bovenop de poort zie je een tafereel uit de Gelderse geschiedenis. Het is de beroemde oversteek van de Franse Zonnekoning Lodewijk de Veertiende over de Rijn bij Lobith op 12 juni 1672.
In de hoek zien we zelfs kasteel ’t Tolhuys. Ooit was dit een belangrijke residentie voor de hertogen van Gelre. De sculptuur op de Porte Saint-Denis is maar één van de vele voorbeelden van de Gelderse geschiedenis die we tegenkomen in de hoofdstad van Frankrijk.
Ook in de Bibliothèque nationale de France aan de Rue Vivienne - midden in het hart van Parijs - liggen eeuwenoude documenten die te maken hebben met Gelderland. Historicus Kris Brussen komt glunderend uit de studiezaal, waar hij een eerste blik op de Gelderse dossiers heeft geworpen. “Wat hier ligt overtreft mijn verwachtingen. Ik kan hier vier dikke mappen bestuderen vol met rekeningen, aktes en brieven uit Gelderland in de late middeleeuwen. Er zit zelfs een stamboom van de Gelderse adel tussen. En een klein kroniekje over de slechte relatie tussen Gelderland en het naburige hertogdom Kleef. Het zijn allemaal documenten die nooit eerder goed onderzocht zijn.”
Stamboom van de Gelderse adel in Bibliotheque nationale de France
Stamboom van de Gelderse adel in Bibliotheque nationale de France © René Arendsen

Aanspraak maken op Gelderland

De archiefstukken over Gelderland komen uit een verzameling die eerder in Lotharingen bewaard werd. Dat was een hertogdom in het huidige noordoosten van Frankrijk met als hoofdstad Nancy. Rond 1500 regeerden hier hertog René die getrouwd was met Filippa van Gelre. Zij was een zus van de Gelderse hertog Karel van Egmond.
“Waarschijnlijk hebben René en Filippa, en later hun kinderen, al deze Gelderse documenten verzameld", legt Kris uit. "Hertog Karel bleef lange tijd ongehuwd en dat zou betekenen dat de hertog en hertogin van Lotharingen misschien wel ooit aanspraak zouden kunnen maken op Gelderland. René en Filippa wilden in dat geval goed op de hoogte zijn van de Gelderse situatie."
Detail van de Rijnoversteek door Lodewijk XIV op de Porte Saint Denis
Detail van de Rijnoversteek door Lodewijk XIV op de Porte Saint Denis © Omroep Gelderland

Musée du Louvre

Dan kijken we nog even rond in Musée du Louvre. In het grootste museum ter wereld hangen verschillende kunstwerken die gemaakt zijn door Gelderse schilders of zelfs ooit in Gelderland te zien waren. Een goed voorbeeld is een groot schilderij dat in de zestiende eeuw geschilderd is voor het Sint-Catharina Gasthuis in Arnhem.
Het is het middenstuk van een drieluik. De twee zijpanelen zijn nog in Arnhem en worden zo nu en dan getoond in Erfgoedcentrum Rozet. Het Sint-Catharina Gasthuis is tegenwoordig onderdeel van de Drie Gastenhuizen Groep. Frans van Diek doet namens de Arnhemse zorgorganisatie onderzoek naar het drieluik. “Het is aan het begin van de zestiende eeuw geschilderd door de Meester van Keulen. Waarschijnlijk is het middenpaneel rond de Beeldenstorm in veiligheid gebracht en naar Parijs getransporteerd.”
Frans van Diek met de zijpanelen voor het Louvre
Frans van Diek met de zijpanelen voor het Louvre © Omroep Gelderland

Ridders van Gelre

De Ridders van Gelre zijn zaterdagavond in de Franse hoofdstad voor een nieuwe aflevering van hun geschiedenisprogramma op Omroep Gelderland. Hun belangrijkste missie in Parijs is het werk van de Nijmeegse schilder Johan Maelwael (ca. 1365-1415) dat op een prominente plek hangt in Musée du Louvre. De Ridders belichten ook het verhaal van Jacobus van Horssen. Deze jongen uit het Land van Maas en Waal werd rond 1400 schildknaap bij de machtige Franse hertog van Orléans en moest dat met de dood bekopen. Ridders van Gelre is vanaf 17.15 uur te zien en wordt ieder uur herhaald.
Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons op: Facebook, Instagram, Twitter, Televisie, Radio, YouTube en Web.
Kijk hieronder alvast de uitzending:
Ridders van Gelre - Op zoek in Parijs