Noord-Veluwe / Rijk van Nijmegen

De paling heeft het zwaar, gaat deze maatregel de oplossing zijn?

Palingvissers aan het werk bij de stuw van Maurik.
Palingvissers aan het werk bij de stuw van Maurik. © ANP
HARDERWIJK - Later dit jaar wil de Europese Unie een zes maanden durend verbod instellen op het vangen van paling op zee, om de palingstand te herstellen. Toch zijn de betrokken partijen allebei niet geheel tevreden. De kwekers en rokers omdat het vuur hen al langer na aan de schenen wordt gelegd, en onderzoekers omdat de maatregel hen eigenlijk niet ver genoeg gaat.
Palingroker Peter van den Berg en zijn familie zitten al decennia in de paling. Samen met vader Dries opende hij drieënhalf jaar geleden zelfs het allereerste palingmuseum bij zijn viswinkel in Harderwijk. De vissoort is levendiger dan ooit, vindt hij. "Als je ziet wat er de afgelopen vijftien à twintig jaar gebeurd is rond de palingstand, dan denk ik dat we met z'n allen kunnen applaudisseren en blij mogen zijn hoe goed het gaat met de paling", aldus Van den Berg.
De nieuwe afspraken over palingvissen stuiten de Harderwijker niet per se tegen de borst. "Ik vind het goed dat er wordt nagedacht over het welzijn van de paling en de palingstand en wat we kunnen doen om dat nog beter te maken. Wij doen dat als palingvissers en -rokers ook. Onze kinderen moeten ook nog paling kunnen eten."

Palingvissers zijn 'geen last'

Toch vindt hij het naderende verbod een strenge maatregel. "Het vuur is de palingvissers aardig aan de schenen gelegd, de laatste jaren. Die mensen zetten zich bewust in om de palingstand goed te houden", meent Van den Berg. "Ze worden vaak gezien als een last voor de palingstand, maar je moet het juist omdraaien: die mensen doen hun uiterste best. Generatie na generatie gaan ze in weer en wind het water op om daar met hun kennis en kunde paling te vangen."
Palingroker Peter van den Berg uit Harderwijk.
Palingroker Peter van den Berg uit Harderwijk. © Omroep Gelderland

Verbod gaat niet ver genoeg

Martijn Schiphouwer, palingdeskundige van de onafhankelijke natuurbeschermingsorganisatie RAVON uit Nijmegen, zegt dat het verbod van zes maanden palingvissen op zee eigenlijk niet ver genoeg gaat. "Europese wetenschappers zeggen dat je beter helemáál kunt stoppen met palingvissen. Er is nog maar zo'n 10 procent van de palingen over", legt hij uit. "De situatie van de paling is kritiek."
"De maatregel die nu is aangekondigd is een klein stapje in de goede richting, maar het is nog lang geen sluiting van de palingvisserij. Er spelen natuurlijk heel veel belangen: er wordt al héél lang op paling gevist en veel mensen zijn afhankelijk van de palingvisserij en de opkweek van paling. Er zijn mensen financieel van afhankelijk. Dan doet het pijn als er wordt gezegd: we moeten er misschien mee stoppen", aldus Van den Berg.
De paling heeft pech: hij wordt opgevist óf vergiftigd
Palingdeskundige Martijn Schiphouwer van RAVON
De visserij is niet alléén verantwoordelijk voor de lage palingstand, weet de deskundige. "De grootste factor die daartoe heeft geleid, zijn de barrières. Denk aan de Afsluitdijk, de Haringvlietdam, de stuwen op de rivieren, de gemalen in de polders: al die waterwerken hebben ervoor gezorgd dat de paling niet meer goed kon binnenkomen in zijn leefgebied en er ook niet meer goed uit kon komen."
"Van ellende heeft hij zich geconcentreerd in het afvoerputje van de Nederlandse en Europese watersystemen. Denk aan de grote wateren, rivieren en het IJsselmeer. Op het IJsselmeer en in de randmeren wordt nog gevist, maar in de rivieren niet meer, want daar is de paling sterk verontreinigd: de paling daar zit vol met gif. De paling heeft gewoon pech: hij wordt opgevist óf hij wordt vergiftigd", concludeert Schiphouwer.
Een palingroker hangt paling aan een spies.
Een palingroker hangt paling aan een spies. © ANP

Niet laten verdwijnen

Het verbod van een half jaar is volgens Schiphouwer slechts een kleine stap in de juiste richting. "De maatregel geldt voor de kustwateren. In Nederland wordt er in de kustwateren niet of nauwelijks op paling gevist. Dat speelt zich hier vooral af op de grote binnenwateren. In andere delen van Europa kan het een beetje helpen, omdat daar nu wel in kustwateren op paling wordt gevist en dat straks een tijdje niet mag. In Nederland geeft het bijna geen effect, de vlag ging hier niet uit."