Achterhoek / Noord-Veluwe

Kleiner wonen, voor een betere wereld en ook voor jezelf

Demi Martens op de ladder bij haar tiny house in Harderwijk.
Demi Martens op de ladder bij haar tiny house in Harderwijk. © Eigen foto
AALTEN/HARDERWIJK - De provincie moet tot 2030 100.000 woningen bouwen. Maar waar dan en hoeveel ruimte is er eigenlijk? Steeds meer mensen kiezen voor kleiner wonen. Elwy te Grotenhuis leeft als God in Frankrijk op 52 vierkante meter in Aalten. En het huis van Demi Martens in Harderwijk is nog kleiner.
Ingeklemd tussen de A28 en het spoor aan het Rappad in de wijk Drielanden in Harderwijk staan drie tiny houses. Off grid, wat betekent dat de bewoners zelf hun energie opwekken. Off grid wonen houdt ook in dat je niet bent aangesloten op het riool en de waterleiding.
Demi Martens (25) is bouwkundige en het idee van een tiny house heeft haar altijd gefascineerd. “Ik wil zo duurzaam mogelijk leven, omdat we zuinig moeten zijn op de aarde”, vertelt de Harderwijkse. “Toen ik de kans kreeg het doen, greep ik die met beide handen aan.”
Je deelt veel met elkaar, dus er moet wel een klik zijn.
Demi Martens
Voor de drie beschikbare plekken was de belangstelling overweldigend. Uiteindelijk ging Harderwijk met zeven geïnteresseerden in gesprek. Demi daarover: “Ik moest een sollicitatieprocedure doorlopen. Je deelt veel met elkaar, dus er moet wel een klik zijn.”
Een stukje in de krant bezorgde Elwy te Grotenhuis een stukje paradijs aan de rand van Aalten. "Ik moest helemaal opnieuw beginnen en met dat bericht in de krant dat er grond te koop was, ben ik naar de gemeente gestapt."
Maar zelf een huisje bouwen, die vlieger ging niet op. "Er moesten meer van die woningen komen en ik moest zorgen dat er mensen wilden meedoen." Dat werd een groot succes, want er meldden zich ruim honderd belangstellenden. Door een makelaar werden de kandidaten geselecteerd. "Ik ben de oudste, haha."
Achteraf had ik meer zeggenschap willen hebben over de indeling van de woning.
Elwy te Grotenhuis
De buschauffeur uit Aalten besloot diezelfde makelaar in de arm te nemen voor hulp en die bracht Elwy in contact met een bouwbedrijf in Ulft. Ze woont nu anderhalf jaar in buurtschap Haart en ze leeft er heerlijk. "Achteraf had ik wel meer zeggenschap willen hebben over de indeling van de woning, maar ik woon hier toch met heel veel plezier. Ik heb een kleine hypotheek, geen hoge energiekosten. Ik heb het hartstikke goed voor elkaar."
Elwy heeft het 'hartstikke goed voor elkaar' in haar huisje in Aalten.
Elwy heeft het 'hartstikke goed voor elkaar' in haar huisje in Aalten. © Eigen foto's/bewerking Omroep Gelderland
Het project van de gemeente Harderwijk waar Demi Martens aan meedoet begon in 2020 en duurt maximaal tien jaar. Is wonen in een tiny house leeftijdgebonden? Nee, zegt de jonge Harderwijkse resoluut. “De buurvrouw is in de zeventig en de buurman die er bij is gekomen tussen de 40 en 50. Iedereen kan off grid wonen, als je je er maar op instelt.”
Evenals in Harderwijk is de tinyhouse-gemeenschap Klein Zuidbroek in Apeldoorn voor tien jaar mogelijk gemaakt door de gemeente. Tweeënhalf jaar is dit initiatief nu onderweg. De bewoners hebben een gezamenlijke moestuin en zelfs schapen in bruikleen. En ze vormen ook nog eens een hechte groep.

'Off grid niet per definitie duurzaam'

Demi heeft de woning voor zich alleen, maar er is ook ruimte voor een gezinnetje. Off grid wonen is niet per definitie duurzaam, verduidelijkt ze. “Wie duurzaam wil leven is kritisch op zijn verbruik. Gebruik zo weinig mogelijk energie, zo weinig mogelijk water.”
In Aalten stookt Te Grotenhuis haar stulp warm op elektriciteit, ze heeft geen cv die op gas draait en zonnepanelen heeft ze evenmin. "Dat werd me afgeraden door iemand die er verstand van heeft. Die zei: die investering moet je wel terugverdienen."
Het tiny house van Demi Martens in Harderwijk.
Het tiny house van Demi Martens in Harderwijk. © Demi Martens
Het is paradoxaal, erkent Nout van Klein Zuidbroek in Apeldoorn, om de permante vrijheid te willen hebben om tijdelijk ergens te kunnen wonen. Maar je bent als tinyhouse-bewoner ook kwetsbaar, stelt hij. “Wat nu als er een vastgoedontwikkelaar met een grote zak met geld aanklopt bij de gemeente en zegt op de plek waar jouw huisje staat woningen te willen bouwen. Ik betwijfel ten zeerste of grond een verdienmodel voor overheden zou moeten zijn. Het is zeer de vraag of zoiets verstandig is.”
Wat dat betreft zou Apeldoorn haar lesje geleerd moeten hebben. De gemeente raakte in 2012 tientallen miljoenen euro’s kwijt omdat ze aangekochte grond aan de straatstenen niet kwijt kon. Het leidde tot een bestuurscrisis: alle wethouders stapten op.
Heb als overheid het lef om tijdelijk wonen te verankeren in je woonbeleid.
Nout van der Vaart
Dat was toen. Heb als overheid het lef om tijdelijk wonen te verankeren in je woonbeleid, zegt Nout van der Vaart nu. “Tiny houses zijn niet dé oplossing maar wel een van de oplossingen voor de woningcrisis. Ik schat dat tienduizenden mensen een tiny house willen en ook kunnen (laten) bouwen. Het meest efficiënt om het woningtekort op te lossen zijn wolkenkrabbers, maar die zijn lang niet overal wenselijk.”
Wat vinden Gelderse partijen van kleiner wonen? De BoerBurgerBeweging wil het splitsen van woningen gemakkelijker maken en ook bijgebouwen bij boerderijen tot 75 m2 toestaan. Ook GroenLinks vindt het splitsen van woningen een creatieve oplossing, evenals ChristenUnie. Volt denkt aan volwaardige 2- en 3-kamerwoningen van minimaal 50 m2; een tiny house is een huis tot maximaal 50 m2. De Partij voor de Dieren, Lokale Partijen Gelderland en 50PLUS willen tiny houses stimuleren. Belang van Nederland wil woningen alleen splitsen als de leefbaarheid niet wordt aangetast.
Off grid wonen zoals Demi en Nout doen is niet voor luilakken. De Harderwijkse: “Ik moet geregeld de waterfilters vervangen, de watertanks schoonhouden en de acht zonnepanelen hebben onderhoud nodig. Het is geen grapje, je bent je bewust van wat de natuur je biedt. We zijn hier afhankelijk van regenwater en in tijden van droogte is dat lastig. Ik heb drie lange droogteperiodes meegemaakt. De eerste keer zat ik in de stress: ik moet een back-up hebben. Toen realiseerde ik me: ik kan drinkwater kopen in de supermarkt en met een keer minder douchen is niets mis.”
Ze vond gaandeweg haar draai. Eind 2021, haar tweede off grid-winter stond voor de deur, ging opeens op een avond het licht uit. "Ik had niet op mijn verbruik gelet, omdat ik dat in de zomer niet hoefde. Ik las ’s avonds een boek toen om halfnegen het opeens pikdonker werd in huis. De accu was leeg. Toen ben ik maar gaan slapen.”

Uitdagingen

Wie een tiny house wil bouwen en financieren komt voor uitdagingen te staan, zegt Demi. “Ik heb het huis samen met vrienden en familie gebouwd. Een tiny house kun je bouwen tussen de 1.000 en 200.000 euro. Dat hangt af van wat je wilt, zelf kunt doen en wat voor installatie er geplaatst moet worden. Een off-grid-installatie is ontzettend duur. Als je alles zelf bouwt, dan kan je de kosten voor manuren besparen."
Dat is de financiële kant, tiny wonen betekent ook dat je spullen moet wegdoen. En er is de onzekerheid van niet weten hoelang je op die plek kunt blijven. “Je moet ooit weer weg, daar moet je tegenkunnen.” De gemeente Harderwijk verleende Demi een vergunning van 5 jaar, met een mogelijkheid om eenmalig 5 jaar te verlengen.
Ze is helemaal op haar plek. “Ik hoef geen flatje, ik ben verknocht aan de buitenruimte. Met een zoldertje en een aparte slaapplek zit ik op veertig vierkante meter. Ik heb een eigen moestuintje. En hoeveel ruimte heeft een mens nodig?”
Verslaggever Davie Klein Gunnewiek ging bij Elwy te Grotenhuis op bezoek:
Elwy woont tiny