Stedendriehoek

Bling-bling en chocolademelk: bekijk de kersttradities van het koningshuis

Paleis Het Loo opent de tentoonstelling 'Winterse warmte'.
Paleis Het Loo opent de tentoonstelling 'Winterse warmte'. © Omroep Gelderland
APELDOORN - Koningin Emma versierde haar boom met watten. Prins Bernhard hield meer van bling-bling. Wie Paleis Het Loo bezoekt, komt meer te weten over de kersttradities van onze royals. "Wilhelmina deelde met kerst chocolademelk uit".
Wie recente kerstkiekjes van de Oranjes bekijkt, ziet een met zilveren slierten bedekte boom in Paleis Huis ten Bosch. “Dat is lametta”, zegt Renske Ek. Ek is conservator bij paleis Het Loo. “Dit type boom was favoriet bij prins Bernhard. Later is het ook door Beatrix en Claus heel veel gebruikt.”

Trendsetter Emma

Een kerstboom in huis is tegenwoordig heel gebruikelijk. Maar eind 19e eeuw nog niet. Koningin Emma blijkt een echte trendsetter als ze die die traditie vanuit Duitsland introduceert aan het hof. “Ze had een voorliefde voor kerstbomen met watten en prachtige glazen pegels. Alsof er sneeuw overheen lag”, vertelt Ek, terwijl ze de boom in Emma's vertrek in het kerst versierde paleis aanwijst.
De kerstboom met lametta van koning Willem-Alexander.
De kerstboom met lametta van koning Willem-Alexander. © RVD

Warme chocolademelk

Dat kerst een tijd is van tradities, blijkt ook aan het hof. Wilhelmina serveerde haar personeel met kerst warme chocolademelk. “Ze vond het belangrijk om kerst met familie en personeel te vieren.”
Die traditie lijkt voortgezet door Juliana en Beatrix die de kannen met chocolademelk zelf ter hand namen, zoals is te zien op een foto. “Het gebeurde geregeld op Soestdijk. En in de jaren zestig ook op Paleis Het Loo”, weet de conservator.
Een kerstviering waarbij chocolademelk werd geschonken.
Een kerstviering waarbij chocolademelk werd geschonken. © Paleis Het Loo

Warmte

Er warm bijzitten met kerst, was voor de royals in Paleis Het Loo niet vanzelfsprekend. Het is van oorsprong een zomerpaleis. Daarom werd de haard opgestookt. Er werd kleding van bont, wol en flanel uit de kast getrokken. “Dat is warmer dan de synthetische weefsels die we tegenwoordig dragen”, legt Ek uit.
Kleden lagen niet alleen op de vloer. Ook de wanden waren ermee bedekt. Dat ziet er mooi uit, maar hield ook de kou tegen. Een andere warmhoud-methode werd ontdekt tijdens de recente verbouwing van het paleis: er werd turf aangetroffen tussen de vloeren en plafonds. Dat moest de kou buitenshuis houden.

Hoe de koninklijke bewoners van Paleis Het Loo er warm bij zaten met kerst is te zien op de tentoonstelling 'Winterse Warmte'. Deze is te bezoeken van 17 december tot en met 8 januari. Op het stallenplein is dit jaar geen schaatsbaan, maar kinderen kunnen zich warm rijden op een racebaan met trapauto's, zogenaamde 'Vliegende Hollanders'.