Gelderland

Drie keer zoveel verwarde personen als tien jaar terug: 'Ik snap dat je de politie belt'

Eerder deze maand zat een persoon met verward gedrag geruime tijd op de bovenleiding van de trolleybussen in Arnhem.
Eerder deze maand zat een persoon met verward gedrag geruime tijd op de bovenleiding van de trolleybussen in Arnhem. © Persbureau Heitink
Het aantal geregistreerde incidenten over personen die verward gedrag vertonen is in onze provincie in tien jaar tijd bijna drie keer zo hoog geworden. Waren er in 2012 in Gelderland nog zo'n 4900 meldingen over verwarde personen, vorig jaar was dit aantal opgelopen naar dik 14.000. Dat blijkt uit recente politiecijfers die de NOS heeft opgevraagd.
De politie komt in haar werk geregeld in aanraking met personen die verward gedrag vertonen. Soms hebben deze personen geestelijke hulpverlening nodig, soms veroorzaken ze overlast of plegen ze een strafbaar feit.
Eerder deze maand zorgde zo'n verward persoon nog voor consternatie in Arnhem. Hij was op de bovenleiding van de trolleybussen in Arnhem gaan zitten. De politie deed allerlei pogingen de man naar beneden te krijgen: hij werd getaserd, bespoten met water en schuim en met rubberen kogels, maar niets werkte om de man weer aan de grond te krijgen. Pas na drie uur verliet hij zijn plek.

Vreemde snuiter voor de deur

"In Arnhem hebben we ongeveer honderd personen die overlast veroorzaken", zegt wijkagent Frank Daeseleer. Hij en zijn collega's hebben hun handen vol aan deze mensen. "Wij mogen niet bepalen of iemand verward is, dat doen instanties als Pro Persona. Je moet ook onderscheid maken tussen verwarde mensen en mensen die ons bellen omdat ze denken dat iemand verward is. Deze personen zijn zelden gevaarlijk maar komen wel gevaarlijk over. Wij hebben daar ervaring mee, maar iemand die plotseling een vreemde snuiter voor de deur heeft staan en die gekke dingen doet heeft die ervaring niet. En ik snap dat je ons dan belt."
In het werkgebied van politieman Toon Ruiken in de Achterhoek moet steeds vaker 'ingegrepen worden op verwarde personen'. "Het aantal meldingen neemt toe", zegt Ruiken. "Laatst moesten we een woning in Neede binnenvallen omdat iemand de boel dreigde op te blazen. Bij een verward persoon worden wij bijna altijd gebeld. Dat komt ook omdat de crisisdienst van de ggz in de avond en in het weekend soms moeilijk bereikbaar is."
Verward gedrag is niet per definitie te herleiden tot crimineel gedrag, benadrukt Ruiken. "Vaak zijn deze personen wel onder invloed."
In zijn werkgebied, het Arnhemse Spijkerkwartier, heeft Daeseleer vooral te maken met dakloze 'Oostbloklanders'. Ze gebruiken alcohol en/of drugs. "We pakken ze weleens op voor vernieling, mishandeling of bedreiging maar meestal is het een kwestie van praten en moet je ze wegsturen. Daarmee verplaats je in feite het probleem. Ze willen ook niet geholpen worden en dan heb je ook weinig te willen. Het is echt een probleem, hoor."

Toename van 60 procent

Tussen 2012 en 2016 waren er in onze provincie 35.000 incidenten met een persoon die verward gedrag vertoonde. In de vijf jaren die volgden (2017-2021) liep dit aantal op naar dik 57.000 incidenten, een toename van meer dan 60 procent. De incidenten doen zich veelal voor in de grote Gelderse steden: Arnhem en Nijmegen. Die trend is ook landelijk te zien, al gaat het daar om veel grotere aantallen.
Wanneer iemand een melding doet van een persoon met verward gedrag, komt de politie direct in actie. Zij schakelt hulpverlening in (bijvoorbeeld de crisisdienst) en stelt in samenspraak een aanpak op. Wanneer het incident achter de rug is volgt vaak hulpverlening, strafvervolging, een bestuurlijke maatregel of een combinatie van die drie. Regionale meldpunten stellen vast wat het zorgkader is van de betreffende persoon en onderzoeken of er een zorgmachtiging moet komen.

Jaar Aantal meldingen overlast door verward persoon in Gelderland

2012 4.914

2013 6.289

2014 6.913

2015 7.836

2016 9.054

2017 9.238

2018 9.917

2019 11.238

2020 13.244

2021 14.115