Gelderse Vallei

Zo maak je van de Japanse duizendknoop een (Ja)panfluit

Ecoloog Kees van Reenen met een zelfgemaakte panfluit
Ecoloog Kees van Reenen met een zelfgemaakte panfluit © Omroep Gelderland
EDERVEEN - Bevriezing, verhitting, vergif en zelfs begrazing door varkens. We halen tegenwoordig van alles uit de kast om de Japanse duizendknoop de nek om te draaien. Met zijn metersdiepe wortels woekert de invasieve exoot op steeds meer plekken in Nederland. Toch heeft de Japanse duizendknoop ook een positieve noot.
Want van de holle stengels van de duizendknoop kan je met een beetje moeite en toewijding een panfluit maken. Dat ontdekte de Ederveense ecoloog Kees van Reenen. “Tussen de knopen van een stengel zit een tussenschot. En hoe langer dat stuk is, des te lager is de toon die je eruit kan halen. Wanneer je verschillende lengtes naast elkaar legt, heb je uiteindelijk een panfluit.”
Als we Van Reenen vragen of hij al een naam heeft bedacht voor zijn panfluit antwoordt hij met een knipoog: “De Japanfluit.”

Handleiding voor het maken van een Japanfluit:

- Verzamel met een snoeischaar een aantal rechte stukken duizendknoop;
- kies geen hele dunne of dikke stengels, maar ga voor de middelmaat;
- zorg dat de stengels droog zijn (een tijdje drogen bij de kachel kan nodig zijn);
- snijd de stengels recht af (voorzichtig snijden met een scherp mes is aan te raden);
- bepaal de toonhoogte;
- verbind zo'n 16 stengels met touw en twee kromme gespleten takjes aan elkaar.
Hoewel de stengels in deze tijd van het jaar nog aan de vochtige kant zijn, is dit volgens Van Reenen wel de ideale periode om ze te verzamelen. “Nu kan je ze zonder problemen knippen. In januari of februari zijn ze droger, maar dan moet je er rekening mee houden dat de stengels barsten."
Wanneer de stengels droog zijn, is het tijd om de toonhoogte van de stengels te bepalen. “Mensen met een absoluut gehoor kunnen dat zelf, maar ik heb daar een instrument voor nodig", vertelt Van Reenen. "Zelf gebruik ik een keyboard. Zodra ik de toonhoogte weet schrijf ik dat met een stift op de stengel.”
Zodra je ongeveer zestien verschillende toonhoogtes hebt van laag naar hoog leg je ze in de goede volgorde naast elkaar. “Dan is het zaak om de stengels stevig aan elkaar te verbinden”, aldus Van Reenen. “Zelf gebruik ik daar een kromme tak van een els voor. Deze spijt ik in tweeën zodat ik aan twee kanten boven en beneden stevigheid creëer."
Kijk hier naar de video met Van Reenen, die overigens benadrukt geen musicus of professionele instrumentenbouwer te zijn.
Een panfluit van de Japanse Duizendknoop
Heb je geen zin om een hele panfluit te maken dan kan je er volgens Van Reenen ook een normale fluit maken. “Het enige wat je dan hoeft te doen is er gaatjes in te boren.”