Arnhem en omstreken / Noord-Veluwe

Grote zorgen over opkoop boeren door Schiphol

Maandag werd bekend dat Schiphol boeren opkocht voor meer stikstofruimte.
Maandag werd bekend dat Schiphol boeren opkocht voor meer stikstofruimte. © ANP
ARNHEM - Eerst Rijkswaterstaat en nu Lelystad Airport. Gelderse politici zien met lede ogen aan hoe boeren op de Veluwe worden opgekocht vanwege hun stikstofrechten. Ook in de Tweede Kamer zijn er grote zorgen, maar volgens stikstofminister Van der Wal handelt Schiphol Group volgens de regels.
Die stikstofhandel is een doorn in het oog van de Gelderse politiek. Maar ze kunnen, zo zeggen ze, er weinig aan doen. De provincie dreigt de grip kwijt te raken. “Zeker, wij hebben ook onze ambities en wij hebben die ruimte nodig. Naast het feit dat we ruimte moeten hebben om de natuur te laten herstellen”, zegt Evert Mulder van de SGP.
De provincie is al een tijd in gesprek om te kijken hoe het stikstofprobleem in Gelderland kan worden opgelost en hoe de provincie er straks uit moet komen te zien. Dat heet het gebiedsproces. Dat andere partijen boeren op de Veluwe opkopen, zit ze in het provinciehuis flink dwars.
Maandag bracht het NRC naar buiten dat de Schiphol Group stikstofrechten van boeren koopt voor Lelystad Airport. Eerder werd al bekend dat Rijkswaterstaat boeren opkocht voor het doortrekken van de A15 en de verbreding van de A27.

'Wel naar Tenerife, maar geen woning'

Volgens Charlotte de Roo (GroenLinks) is het zelfs stikstofroof. “Je kan straks wel naar Tenerife vliegen, maar je hebt geen woning. Wij moeten belangrijke afwegingen maken: hoe gaan we de stikstofruimte inzetten? Die afweging wordt ons op deze manier ontnomen."
Om projecten van de grond te krijgen is stikstofruimte nodig. Dat kan door zelf minder uit te gaan stoten of door ergens anders stikstofrechten op te kopen. Boerderijen rondom natuurgebieden zijn dan interessant. “Het was de bedoeling dat die stikstofhandel ten goede kwam aan de bouw van woningen, aan economische ontwikkelingen, maar het was niet onze gedachte dat dat van buiten zou worden opgekocht”, legt Mulder uit.

Zorgen in de Tweede Kamer

Dinsdag schaarde een meerderheid van de Tweede Kamer zich achter een oproep van GroenLinks en Partij voor de Dieren, die stellen dat het kabinet moet voorkomen dat Schiphol Group nog meer boeren uitkoopt om stikstofruimte te verwerven. Indiener Suzanne Kröger van GroenLinks noemt het "onbegrijpelijk dat het kabinet geen regie pakt bij de opkoop van stikstofruimte. En zich nota bene laat verrassen door de Schiphol Group." De Staat heeft immers meer dan twee derde van de aandelen van het concern in handen.

Dinsdagmiddag en -avond debatteert de Kamer over de stikstofaanpak van het kabinet en andere aspecten van het landbouwbeleid. Voorafgaand aan dat debat zei stikstofminister Christianne van der Wal dat de actie van Schiphol gewoon volgens de regels is. En hoewel de overheid meer regie op het stikstofdossier wil, zijn bedrijven zelf verantwoordelijk voor het verminderen van de stikstofuitstoot voor een natuurvergunning.

Bedrijven met groot budget kloppen aan

Volgens Addy Ruitenbeek, hij helpt boeren die willen stoppen, komen grote bedrijven 'mondjesmaat' langs in hun zoektocht naar stikstofruimte. Dat gaat vooral om bedrijven met een groot budget.
Maar wat de provincie daar aan kan doen? “Het is landelijk geregeld. En als een bedrijf zich bij het uitkopen aan de regels houdt, dan wordt het wel heel ingewikkeld om dat te stoppen”, zegt Dirk Vreugdenhil van de ChristenUnie.

'Zo snel mogelijk aan banden'

Hij wil dat het Rijk de stikstofhandel aan banden legt. Minister Van der Wal heeft daar een opening voor gegeven. Zij wil gaan uitzoeken of de provincies en het kabinet een recht van eerste koop kunnen krijgen om zo controle te kunnen houden.
“Maar dat had eigenlijk meteen in moeten gaan”, zegt Mulder. Want de vrees is dat bedrijven met die aankondiging nu nog snel hun slag willen slaan. "Dat zien we wel aankomen. Wij zijn bang voor ongecontroleerde opkoop en willen die regeling zo snel mogelijk", laat een woordvoerder weten.