Noord-Veluwe

Deze boeren hebben een gezamenlijk plan om de natuur te versterken

OOSTERWOLDE - Een piekbelaster weghalen bij Natura2000 én meer ruimte bieden aan weidevogels zoals de grutto. Een groep van achttien boeren uit de Polder van Oosterwolde heeft een plan ingediend bij de provincie Gelderland, waarmee ze hopen een deel van het lokale stikstofprobleem op te lossen. "Met achttien boeren sta je sterker dan in je eentje."
Dat de boeren een plan in kunnen dienen, heeft te maken met een investering die de provincie Gelderland ruim twee jaar geleden deed. Toen kocht het een boerderij in Doornspijk. Die boerderij staat nu weer te koop, waarbij de provincie als voorwaarde hanteert dat de koper met een plan moet komen om de stikstofuitstoot op Natura2000 te verminderen. Niet het hoogste bod, maar het beste plan zal uiteindelijk de boerderij mogen kopen.
Achttien boeren uit de Polder van Oosterwolde hebben daarom een eigen stichting opgericht: De Vier Merken. "We werken als boeren al veel met elkaar samen", legt Jan Willem Schoonhoven namens de stichting uit. "We hebben samen een gebiedsplan voor deze polder: we willen hier niet alleen boeren, maar we willen ook ruimte bieden aan weidevogels."

Weiland onder water

Die ruimte biedt hij zelf ook al. Een deel van zijn grond staat vijf maanden per jaar onder water. "Dat is een zogenaamd plas-drasgebied. We zetten half februari de pomp aan, met behulp van zonne-energie. Die pomp zet het weiland onder water, waardoor allerlei soorten weidevogels hier prima kunnen foerageren, tot half juni." Hij laat zo'n pomp bij zo'n weiland zien. "In een straal van honderd meter rond dit weiland hebben we jaarlijks zo'n twintig nesten. De afgelopen jaren hebben we de populatie weidevogels duidelijk zien toenemen. Het werkt super."
De boeren willen de weidevogels nog veel meer ruimte geven. "De hele polder beslaat ongeveer 2000 hectare. De helft daarvan willen we gebruiken voor agrarisch natuurbeheer. Dat houdt in dat we er niet het hele jaar door kunnen maaien, dat we er een groot deel van het jaar geen koeien kunnen laten grazen, maar dat vogels juist alle ruimte krijgen. Ook het waterpeil in de sloten moet dan hoger zijn, zodat de natuur hier ook ruimte krijgt."

Grond uitruilen

In de loop der jaren hebben alle boeren steeds meer grond op verschillende plekken gekregen. "Die boerderij die nu te koop staat, in Doornspijk, heeft ook grond hier in de polder. En wij hebben daar ook veel grond", legt hij uit. "Als we die gronden tegen elkaar kunnen ruilen, hoeven we allereerst al veel minder ver te rijden met onze trekkers, waarmee we minder uitstoten. Maar het betekent ook dat we onze grond veel meer bij elkaar hebben, en dus ook de ruimte voor de weidevogels beter op elkaar aan kunnen laten sluiten."
En dus willen de achttien boeren samen graag de boerderij in Doornspijk kopen. "Ons doel is als eerste die weidevogels meer ruimte geven. Maar een belangrijke voorwaarde is wel dat er een piekbelaster wordt weggehaald bij Natura2000." En daar komt het bedrijf van broers Rick en Dennis Visch uit 't Harde om de hoek kijken. "Wij hebben binnen een kilometer van ons bedrijf een jeneverbesstruweel groeien", legt Rick uit. "Dat betekent dat we daar piekbelaster op zijn, dat weten we zeker."
De broers willen daarom meewerken aan het plan van de achttien boeren uit Oosterwolde. "Als wij ons bedrijf een paar kilometer verplaatsen, zijn we geen piekbelaster meer. En wij hebben ook grond in de Polder van Oosterwolde, dat kunnen we ook weer uitruilen met de boeren die grond hebben bij Doornspijk in de buurt."

'Eindelijk weer perspectief'

Voor Visch is het een perspectief dat hij van de overheid nog niet krijgt. "Ik ben natuurlijk boos geweest over de stikstofplannen van het kabinet. Wij zijn piekbelaster, dat weten we, maar we wisten niet waar we aan toe waren. Wij zijn ondernemers, dus we willen vooruit kijken. Als dit plan doorgaat, kunnen we dat eindelijk, dan kunnen we weer verder boeren." Het doet hem wel pijn om de boerderij te verplaatsen. "We zijn vijfde generatie boer hier, dit is allemaal met bloed, zweet en tranen opgebouwd. Maar als het betekent dat ik boer kan blijven, doe ik dit graag."
Het plan van de boeren ligt nu bij de provincie, die begin 2023 bekend maakt welk plan de boerderij in Doornspijk mag kopen. "Dat is nog maar afwachten, natuurlijk", weet ook Schoonhoven. "Maar we hebben in elk geval een mooi plan. Meer grond, maar niet meer koeien, en juist ruimte voor de natuur. Hopelijk kunnen we dat hier realiseren."