Arnhem en omstreken / Rijk van Nijmegen

Bellen op de fiets: het mag niet, maar dit is waarom we het tóch doen

Appen op de fiets is al een tijdje verboden, maar toch kunnen we het niet laten.
Appen op de fiets is al een tijdje verboden, maar toch kunnen we het niet laten. © ANP
ARNHEM - Het mag niet, maar doen alsóf je belt terwijl je in het donker naar huis fietst is een veelgebruikt middel om 'veilig' te kunnen fietsen. Cijfers van hoeveel fietsers in het donker worden lastig- of zelfs aangevallen zijn er niet, zegt de politie. Een deskundige zegt: "Gebruik je gezonde verstand."
De Fietsersbond onderzoekt de onveiligheid onder fietsers in het donker. Onder jongeren zijn er al cijfers. Ruim zeven op de tien jongeren voelen zich wel eens onveilig tijdens het fietsen in het donker, bleek vorig jaar uit een onderzoek onder ruim duizend jongeren door jongerenorganisatie Stichting TeamAlert.
Bijna driekwart voelt zich in meer of mindere mate onveilig in het donker op de fiets - en dan gaat het met name om meisjes. Volgens TeamAlert komt dit onder meer door het verschil in het ervaren van straatintimidatie. Driekwart van de ondervraagde meiden ervaart wel eens straatintimidatie, terwijl slechts een kwart van de ondervraagde jongens dat ervaart.
Vraag jezelf af of jouw angst reëel is
Klinisch psycholoog Mirjam Kampman
Mirjam Kampman is klinisch psycholoog en bij Pro Persona gespecialiseerd in angststoornissen. "Je moet je allereerst afvragen of jouw angst in het donker reëel of irreëel is. Maar je moet vooral je gezonde verstand gebruiken. Zou ik mijn vriendin adviseren die route in het donker te nemen? Het maakt ook wat uit of je in deze periode om 18.00 uur over straat gaat of om 23.00 uur."
Niets menselijks is ons vreemd, dat geldt ook voor Kampman. "Ik heb een dochter van 18 jaar. Ik haal haar 's avonds laat liever op dan dat ik haar laat fietsen. Maar ze zegt ook: ik wil me niet laten tegenhouden."
Vrouwen en meisjes zijn emotioneel intelligenter dan de andere sekse, zegt emeritus hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen uit Nijmegen. Dat leidt tot gezonder gedrag door vrouwen en meisjes ten opzichte van mannen en jongens, stelt Derksen. Maar ook tot meer angstgevoelens. "Jongens willen vooral stoer zijn, terwijl meisjes de werkelijkheid beter voor ogen hebben."
Ga sporten. Je kunt van je afslaan als je iets overkomt
emeritus hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen
Volgens Derksen kan sporten meisjes en jonge vrouwen helpen weerbaarder te worden in het verkeer. "Je krijgt er meer zelfvertrouwen van en je kunt van je afslaan, wanneer je iets meemaakt." Bovendien: "Een geoefende sporter fietst harder."
De politie Oost-Nederland houdt geen gegevens bij van fietsers die in het donker worden lastiggevallen of aangevallen, zegt een woordvoerder. "Dat is lastig, omdat je meldingen en aangiftes onder allerlei zaken kunt weg schrijven", zegt hij.
Uit de studie van TeamAlert komt naar voren dat jongeren sneller gaan fietsen wanneer ze zich onveilig voelen in het donker; 78 procent stuurt een appje naar vrienden bij thuiskomst en 72 procent stuurt een berichtje voor vertrek.

Doen alsof je belt

Een andere maatregel die jongeren onderweg nemen is (nep)bellen met de telefoon aan het oor. Hoewel het vasthouden van de mobiele telefoon tijdens het fietsen verboden is, doen veel jongeren dit toch. Er staat een boete van 100 euro op (als je een telefoon in je hand hebt tijdens het fietsen).
Niet alleen de vrees om in het donker te worden lastiggevallen (of erger) draagt bij aan een onveilig gevoel op de fiets, ook de angst voor een fietsongeluk. Per jaar overlijden tweehonderd fietsers in het verkeer, stelt Veilig Verkeer Nederland (VVN). "Dat zijn ongelukken zowel overdag als in het donker", benadrukt woordvoerder Rob Stomphorst. Gebruik je gezonde verstand, meent hij. "Is de route die ik wil fietsen wel veilig? Is er geen andere optie, bel dan iemand op."

VVN: fietsen met verlichting neemt toe

Uit een recente studie onder fietsers in opdracht van de RAI Vereniging komt naar voren dat zo’n 82 procent fietsverlichting gebruikt in het donker. "Mooie cijfers", constateert VVN-zegsman Stomphorst, "onze peilingen komen wat lager uit, maar het blijft een fors percentage. Fietsen met verlichting neemt toe."
In 2050 wil de overheid nauwelijks nog doden in het verkeer. Het streven is nul verkeersslachtoffers. Hoe bereik je dat? Door gedrag, zegt Stomphorst. "Wees je bewust van je eigen gedrag. Scan je omgeving, doceer je snelheid. Maar dat is fysieke veiligheid. Qua sociale veiligheid is het misschien verstandiger een andere route te kiezen. Of pak in het donker niet meer de fiets."
Stomphorst wijst ook nadrukkelijk naar wegbeheerders, zoals gemeenten. "Zij moeten zorgen voor veilige routes."

Aandacht vragen voor verlichting

Pizzaketen Domino's stuurde in 2019 ruim honderd aanvragen naar gemeenten voor lantaarnpalen. Daarmee vroeg ze aandacht voor meer veiligheid voor haar koeriers tijdens de donkere wintermaanden. Een perswoordvoerder zei daarover toen: "We dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor veiligheid van onze pizzabezorgers en andere weggebruikers."

Zie ook: