Liemers / Achterhoek

Dit is het oudste geschiedenisboek van Gelderland

De Ridders van Gelre bladeren door het eeuwenoude geschiedenisboek
De Ridders van Gelre bladeren door het eeuwenoude geschiedenisboek © Omroep Gelderland
'S-HEERENBERG - De Ridders van Gelre snuffelen graag rond in Gelderse museumdepots, want daar kun je de geschiedenis nog echt aanraken. Ze vinden er unieke voorwerpen die ons meevoeren naar het rijke verleden van Gelderland. Vandaag bladeren de ridders door een eeuwenoud geschiedenisboek.
Het oudste geschiedenisboek van Gelderland wordt bewaard op kasteel Huis Bergh in ’s-Heerenberg. Het vuistdikke middeleeuwse boek lijkt wel rechtstreeks uit de bibliotheek van Zweinstein te komen. Maar in dit boekwerk komt geen magie voor, het bevat het oudste overzicht van gebeurtenissen uit de Gelderse geschiedenis. Het is geschreven in het midden van de vijftiende eeuw en naast een verhaal over de middeleeuwse geschiedenis van Gelderland staan er in het handschrift ook kronieken over de buurlanden van het hertogdom Gelre.

Oudste Gelderse geschiedenisboek weer thuis

Waarschijnlijk is het in opdracht gemaakt van een vroegere kasteelbewoner. In ieder geval was graaf Oswald van den Bergh de eerste bezitter van het kroniekenhandschrift, maar het is daarna eeuwenlang in het bezit geweest van het naburige Schloss Anholt in Duitsland. Kasteel Huis Bergh kocht het boek in 2017 terug en daarmee kwam het oudste geschiedenisboek van Gelderland weer thuis.
De Gelderse hertog, zijn wapenschild en zijn twee belangrijke kastelen
De Gelderse hertog, zijn wapenschild en zijn twee belangrijke kastelen © Omroep Gelderland
In het kroniekenhandschrift staan naast teksten ook heel veel afbeeldingen. De eerste tekening is het wapen van Willem van den Bergh. Dat komen we ook tegen boven de poort van Kasteel Huis Bergh. Daarna begint iedere kroniek met een afbeelding die past bij het gebied dat vervolgens beschreven wordt. Het boekwerk begint met een kroniek van de pausen. Daarna volgen verhalen over de bisdommen Keulen, Luik, Utrecht en Munster. Pas in het midden van het boek vinden we de 'Kronijck van Gelre', dat een summier overzicht geeft van gebeurtenissen uit de Gelderse geschiedenis tussen 1230 en 1450. Bij de Gelderse passage staat een tekening met de Gelderse hertog, zijn wapenschild en zijn twee belangrijke kastelen: Rosendael en de Valkhofburcht in Nijmegen.
De Ridders van Gelre bladeren door het eeuwenoude geschiedenisboek:
De Ridders van Gelre bladeren door het eeuwenoude geschiedenisboek