Rijk van Nijmegen / Arnhem en omstreken

Nijmeegse schilders als topvoetballers weggekocht naar Frankrijk

Ridder Bas bewondert La Grande Pietà van Johan Maelwael.
Ridder Bas bewondert La Grande Pietà van Johan Maelwael. © Omroep Gelderland
NIJMEGEN - De Ridders van Gelre snuffelen graag rond in Gelderse museumdepots, want daar kun je de geschiedenis nog echt áánraken. Ze vinden er unieke voorwerpen die ons meevoeren naar het rijke verleden van Gelderland. Vandaag bekijkt Ridder Bas de schilderijen van de middeleeuwse schilder Johan Maelwael uit Nijmegen
Hij was de eerste schilder van Nederland en een van de succesvolste en bestbetaalde meesters in West-Europa. Als Jean Malouel beroemd in Frankrijk, maar minder bekend in ons land: de Nijmegenaar Johan Maelwael. Hij stond rond 1400 aan de wieg van de Nederlandse schilderkunst.
Ruim 600 jaar geleden beleefde Maelwael zijn hoogtijdagen als schilder van de machtige hertogen aan het Bourgondische hof, maar hij kwam van oorsprong uit Nijmegen, waar hij rond 1370 werd geboren. Zijn opleiding tot schilder genoot hij in het hertogdom Gelre. Rond zijn 25ste vertrok hij naar Frankrijk, waar hij opdrachten kreeg van koningin Isabella van Beieren in Parijs. Al gauw werd zijn naam verfranst tot Jean Malouel.

Ontdekker Gebroeders Van Lymborch

Daarna werkte hij bijna 20 jaar als hofschilder en kamerdienaar van de Bourgondische hertogen Filips de Stoute en Jan zonder Vrees in Dijon. Ook beschilderde hij wimpels, banieren en militaire uitrustingen, ontwierp hij patronen voor stoffen, vervaardigde hij grote religieuze schilderingen, schiep hij verfijnde miniaturen in handschriften, voorzag hij beelden van goud en kleur en schilderde hij kleine devotiestukken en portretten.
Johan Maelwael was de oom van de gebroeders Van Lymborch. Hij introduceerde zijn drie getalenteerde neven Herman, Paul en Johan van Lymborch als miniatuurschilders in Frankrijk. Maelwael overleed in 1415 in Dijon.
Detail van de maand januari uit Les Très Riches Heures - Gebroeders Van Lymborch.
Detail van de maand januari uit Les Très Riches Heures - Gebroeders Van Lymborch. © Omroep Gelderland

Weinig schilderijen bewaard gebleven

Er zijn slechts acht werken van Maelwael bewaard gebleven, die zich ook nog eens allen in het buitenland bevinden. Zijn beroemdste schilderij La Grande Pietà (ca. 1400) hangt in het Parijse Louvre. Maar gelukkig hebben ze in Nijmegen een schitterende kopie.
Ridder Bas over de La Grande Pietà ronde van Johan Maelwael