Arnhem en omstreken

‘Nuance in wolvendiscussie is volledig weg’, experts luiden noodklok

De faunabescherming beschuldigt De Hoge Veluwe ervan de wolf tam te maken.
De faunabescherming beschuldigt De Hoge Veluwe ervan de wolf tam te maken. © Pixabay
ARNHEM - Nieuwsberichten over de wolf worden verslonden. In talkshows buitelen voor- en tegenstanders bijna schreeuwend over elkaar heen om hun mening te verkondigen. Op sociale media vliegen de haatverwensingen van de ene naar de andere groep je om de oren. Vooraanstaande experts luiden de noodklok: de nuance in de wolvendiscussie is volledig weg.
“Alle redelijke partijen die een gesprek proberen te voeren worden langzaam weggejaagd en geïntimideerd door de schreeuwers”, stelt milieufilosoof Martin Drenthen van de Radboud Universiteit. “Dat gebeurt aan beide kanten.”

Duivels dier én halfgod

Maar waarom is de discussie zo fel? “De wolf roept al eeuwen lang heel veel emoties op", aldus Drenthen. "Het dier is overladen met verschillende symbolische betekenissen. We hebben nauwelijks sprookjes over het wilde zwijn of de koolmees, maar wel over de wolf. In de cultuurgeschiedenis van Europa hebben wolven een belangrijke rol gespeeld. Vanaf de middeleeuwen tot de moderne tijd werd de wolf vooral gezien als boeman en duivels dier. Terwijl de Kelten de wolf juist zagen als halfgod en imposante medestrijder.”
Martin Drenthen, milieufilosoof Radboud Universiteit
Martin Drenthen, milieufilosoof Radboud Universiteit © Omroep Gelderland
Volgens de universitair hoofddocent komt iets van die geladenheid terug in de huidige discussie over de wolf. “Terwijl er dieren zijn die economisch gezien veel grotere problemen veroorzaken. Ganzen zijn wat dat betreft een vele malen groter probleem dan de wolf.”
Wetenschapper en roofdierdeskundige Erwin van Maanen stelt dat andere zaken meer impact hebben op de veehouderij dan wolvenaanvallen: "Denk aan ziektes, de opkomst van parasieten door klimaatverandering, aanvallen van honden, diefstal en de economische achteruitgang in de schapenindustrie."

‘Objectiviteit is gewenst’

Volgens Van Maanen moeten we objectief kijken naar de commotie rondom de niet schuwe wolf op de Hoge Veluwe. “Uit alle onderzoeken blijkt dat wolven van nature schuw zijn en mensen mijden. Het achterna rennen van een fietser typeer ik dan ook zeker niet als speelgedrag, maar als door beweging aangewakkerd jachtgedrag. Dit betekent echter nog niet dat de betreffende wolf de mens als prooidier wordt beschouwd, maar het zou wel zo kunnen uitmonden."
Van Maanen veroordeelt het mogelijk opzettelijk voeren en daarmee gewenning aan mensen door wolven binnen de Hoge Veluwe. "Dat is verre van gewenst. De tamme wolf is hier het gevolg van en de fotojagers een neveneffect. Tot nu toe is het goed gegaan, maar een ongeluk zit in een klein hoekje. Dat eerlijke verhaal moet je wel vertellen.”

Associatie met de wildernis

Dat de wolvendiscussie oververhit is, heeft volgens de milieufilosoof Drenthen te maken met onze associaties van de wildernis. “Veel mensen denken dat wolven alleen voorkomen in de donkere bossen van Rusland of de diepe wouden van Noord-Canada, maar niet in Nederland. En dan komt de wolf hier en dan zien we het dier als een bezoeker uit de wildernis. Als je die wilde natuur vreest, is de wolf een indringer en bedreiging van het cultuurlandschap. Als je meer de romantische inborst hebt dan is de wolf een bezoeker uit de ongerepte natuur en de intacte wereld die nog niet verpest is door de mens.”
Maar volgens Drenthen kan de wolf prima leven in een cultuurlandschap. “Hij kan al eeuwen prima uit de voeten in landschappen die door mensen bewoond worden. Doordat de wolf 150 jaar weg is geweest, moeten we daar nu in Nederland aan wennen.”
Daarnaast hebben mensen volgens de milieufilosoof een te scherp onderscheid gemaakt tussen cultuur en natuur. “Wij zijn in Nederland gewend geraakt om over natuur te praten als een gebied waar je naartoe kan gaan in het weekend. Maar de natuur houdt niet op bij de grens van een natuurgebied als we daar een hek omheen hebben gezet. Door de komst van de wolf worden we erop gewezen dat dit onderscheid nergens op is gebaseerd. Dat veroorzaakt heel veel onrust bij die mensen die menen dat we ons landschap hebben moeten veroveren op de wilde natuur.”

Kantelpunt

We zitten volgens Drenthen op een kantelpunt: "Hoe Nederland er met de wolf over tien jaar uitziet, gaan we nu met zijn allen bepalen. Een tijdje geleden was ik heel optimistisch. We gingen voortvarend te werk met het subsidiëren van preventiemaatregelen en leerden van ervaringen uit het buitenland." Volgens Van Maanen moeten we ook kijken hoe groot het ecologisch draagvlak is voor dieren als de wolf.
De laatste tijd ziet de milieufilosoof dat er een sterke oppositie is opgekomen, die handig gebruikt maakt van sociale media. "Ik volg veel Facebook-groepen en dan zie je dat die groepen elkaar lopen op te jutten om te reageren op een filmpje. Om te laten zien dat ze voor of juist tegen zijn. Elke krant heeft wel een keer een poll onder een artikel. En dan wordt er actief geworven onder medestanders om je mening kenbaar te maken. Kennelijk verwachten ze dat dat invloed heeft op de politieke beslissingen die zullen worden genomen. Dat geldt trouwens ook voor de voorstanders van de wolf."

Valse verkiezingsbeloftes

Tot zijn grote teleurstelling ziet Drenthen dat veel provinciale politici niet de moeite nemen om zich te informeren over hoe wolven zich gedragen en wat we kunnen verwachten. "Ze doen beloftes alsof het een reëel perspectief is dat je de wolf binnen twee jaar uit Nederland zou kunnen weghalen. Dat mag juridisch niet, dat mag van de Europese Unie niet, maar het is ook praktisch gezien onuitvoerbaar. Zodra al dit soort valse beloftes gaan spelen in verkiezingsretoriek dan gaan we er niet komen."
Later vandaag publiceert Omroep Gelderland een artikel over mogelijkheden hoe we in Nederland op een duurzame manier met de wolf kunnen samenleven.